خبرورزشی/ امیرعباس واسعی؛ حرفهای مهدی تاج که در یک جلسه رسمی و در حضور مسئولان رده میانی مملکت از محرومیت چهار ساله خبرنگاران در صورت پرسیدن سؤالهای غیرمرتبط حرف زد، حیرت جامعه خبری را به همراه داشت. مهدی تاج درست در همان روزی که در اقدامی ارزشمند کارگاه آشنایی خبرنگاران با قوانین رسانهای را برگزار کرد، در چرخشی ناگهانی، رسانههای ورزشی را تهدید به محرومیت ۴ ساله کرد، محرومیتی که هیچ جای قانون اشارهای به آن نشده است.
دیروز وقتی با دو حقوقدان ورزشی صحبت کردیم، هر دوی آنها گفتند اصلاً در فیفا و AFC چنین قانونی نداریم که اگر خبرنگاری سؤال غیرمرتبط بپرسد، باید چهار سال محروم شود. البته دیروز امیرمهدی علوی تلاش کرد ما را قانع کند از حرفهای رئیس فدراسیون فوتبال سوء برداشت یا سوء تعبیر شده است، اما آنچه ما برداشت کردیم، خیلی واضح بود: «مهدی تاج خیلی شفاف گفت به خبرنگاران گفتهایم سؤال غیرمرتبط نپرسند و اگر این کار را بکنند، قانون به ما اجازه میدهد تا ۴ سال آنها را محروم کنیم!»
قانون البته هیچ چیزی درباره محرومیت به خاطر پرسیدن سؤال غیرمرتبط نمیگوید. محرومیت خبرنگاران و رسانهها در کشورهایی پیشبینی شده که حق پخش تلویزیونی لیگشان را به یک شبکه خاص میفروشند و سایر رسانهها حق ندارند از لیگ تصویری پخش کنند. در چنین شرایطی اگر یک خبرنگار، از بازی پخش زنده آنلاین بگذارد یا از کنفرانس خبری بدون مجوز فیلم بگیرد، در مرحله اول با تذکر مواجه میشود، در مرحله دوم ID کارت او ضبط خواهد شد و دفعه بعد تا سقف ۴ سال از حضور در جایگاه خبرنگاران و شرکت در کنفرانسها محروم میشود و احتمال دارد با شکایت مؤسسهای که حق پخش تلویزیونی را خریده، برای رسانهاش هم جریمههای مالی در نظر گرفته شود.
در AFC هم این محکومیت تا سقف دو سال برای خبرنگاران خاطی پیشبینی شده است، اما هیچجا نگفتهاند اگر خبرنگار سؤال غیرمرتبط بپرسد، محروم میشود.
در لیگ برتر انگلیس، بارها خبرنگاران از مورینیو درباره دعوایش با آرسن ونگر پرسیدند و او هم جواب داد یا از کونته بارها درباره اختلافش با کاستا سؤال کردند و جواب شنیدند و هیچکس هم نگفت چرا سؤال غیرمرتبط با بازی میپرسی؟!
به این داستان سؤال غیرمرتبط، در کارگاه روز یکشنبه هم اشاره شد. مدرس AFC خیلی محترمانه گفت: «اگر خبرنگار سؤال غیرمرتبط با جریان بازی بپرسد، سرمربی میتواند خیلی راحت به این سؤال جواب ندهد و مدیر رسانهای تیم حق دارد به خبرنگار تذکر بدهد سؤال شما غیرمرتبط است.»
حالا این که مهدی تاج این تذکر محترمانه را تبدیل به تهدید خبرنگاران کرده و در جمع مسئولان گفته میتوانیم خبرنگار را ۴ سال محروم کنیم، به روحیه خاص رئیس فدراسیون فوتبال برمیگردد که عادت دارد وقتی روبهروی مدیرانی خارج از دایره ورزش مینشیند، ادعا کند فضای فوتبال داخل مشتش است و همه چیز را تحت کنترل دارد. وگرنه همین قانون محرومیت به خاطر تصویربرداری هم در ایران ضمانت اجرایی ندارد، چون تلویزیون ایران پولی برای حق پخش نمیدهد که مالک امتیاز لیگ باشد و همه رسانهها شرایط یکسان دارند، مگر آن که فدراسیون، چون زورش به تلویزیون نمیرسد، بخواهد حرص خود را سر سایر رسانهها خالی کند.
واکنش شما به ادعای تاج مبنی بر محرومیت ۴ ساله خبرنگاران چیست؟
غلامرضا رفیعی: چنین قانونی وجود خارجی ندارد
کارشناس حقوقی بینالمللی فوتبال کشورمان در این خصوص گفت: من نمیدانم این قانون از کجا درآمده و در هیچیک از قوانین فیفا و AFC محرومیت ۴ ساله خبرنگاران وجود خارجی ندارد. متأسفانه آقای تاج صحبتی را مطرح کردند که نمیدانم منبع آن کجاست. آقای تاج است دیگر! در فوتبال دنیا فقط یک تاج داریم آن هم آقای تاج است. متأسفم که چنین مسائلی مطرح میشود. تاج در جایگاهی نیست که بخواهد به خبرنگاران قوانین فیفا و کنفدراسیون فوتبال آسیا را یاد بدهد.
امیرمهدی علوی: مطمئن باشید سوءتفاهم شده است
سخنگو و مدیر روابط عمومی فدراسیون فوتبال در این خصوص گفت: در فیلم کوتاهی که از اظهارات مهدی تاج منتشر شده، سوءتفاهم به وجود آمده است. اتفاقاً تاج معتقد است رسانهها به عنوان چشم بینای ورزش کشور نقش زیادی در منعکس کردن مشکلات دارند. آنچه در باب موضوع محرومیت مطرح شد و به اشتباه به عنوان تهدید تلقی گردید، به سال گذشته برمیگشت که متأسفانه به دلیل عدم رعایت برخی قوانین AFC برخی نمایندگان رسانه در رویدادهای بینالمللی دچار مشکل شده و محرومیتهایی برایشان در نظر گرفته شده است. بحث تاج، بحث آموزش و آشنایی کامل با قوانین بود که چه در عرصه داخلی و چه بینالمللی باید مورد توجه قرار بگیرد.
رضا خسروی: خبرنگاران طبق قانون اجازه پرسیدن هر سؤالی را دارند
دبیر سرویس ورزشی خبرگزاری مهر در این خصوص گفت: من فکر میکنم آقای تاج در نقل قوانین AFC دچار اشتباه شده است. قوانین فیفا و AFC هرگز هیچ خبرنگاری را از پرسیدن سؤال منع نمیکند، اما این سرمربی یا مدیر رسانهای تیمها هستند که اختیار پاسخگویی یا پاسخ ندادن به سؤال را دارند. مثلاً مدیر رسانهای میتواند ورود کند و به خبرنگار بگوید سؤالی که پرسیده، مربوط به آن رویداد نمیشود. به نظرم آقای تاج بهتر است به خاطر مشغلههای کلانی که دارد، اینطور کارها را به روابط عمومی و اهل فن واگذار کند تا توضیحات از کانالهای بهتر و مطلعتر منتقل شود.
پژمان راهبر: نوع بیان تاج نامناسب بود
سردبیر سایت ورزش ۳ در این خصوص به ما گفت: من نمیدانم مهدی تاج موقع گفتن آن حرفها در چه فضایی قرار داشت و نوع بیان صحبتهایش نامناسب بود، ولی خود من در کل با اصل قضیه مشکلی ندارم و قانونمند بودن و اجرای قانون را در کنفرانسهای مطبوعاتی اتفاق خوبی میدانم که شاید از جذابیتهای رسانهای کم کند، ولی به سود فوتبال خواهد بود. شما به کنفرانسهای فیفا و AFC هم نگاه کنید، مصاحبهها در چارچوب همان مسابقه است و اینطور نیست که یک مربی یک ساعت در کنفرانس بنشیند و درباره همه چیز صحبت کند و سؤالاتی را پاسخ دهد که مربوط به مسابقه نمیشود.
غلامحسین زمانآبادی: صحبتهای تاج را تکهتکه پخش کردند
مشاور فرهنگی فدراسیون فوتبال در این خصوص به ما گفت: چیزی که از طریق رسانههای تصویری پخش شد، تکهتکه بود و به صورت غیرحرفهای صحبتهای تاج را به هم چسبانده بودند در حالی که رئیس فدراسیون فوتبال حرف از استانداردسازی زد. صحبت تاج این بود که براساس قوانین فیفا و AFC کنفرانسهای مطبوعاتی قبل یا بعد از مسابقات ۱۵ دقیقه است و در آن خبرنگاران فقط در مورد مسابقه سؤال کنند و از سؤالات غیرمرتبط با بازی پرهیز کنند و طبق قانون اگر خبرنگاری اصرار بر سؤالات بیربط کند، AFC میتواند کارت خبری صادر شده او را باطل کند و جلوگیری از سؤالات حاشیهای هم وظیفه مدیر رسانهای تیمهاست تا مشکلی به وجود نیاید.