تیم ملی ایران جواز جضور در جام جهانی ۲۰۲۶ به میزبانی آمریکا، مکزیک و کانادا را کسب کرده اما در هفتههای اخیر و در پی حمله نظامی آمریکا و اسرائیل به ایران، حضور این تیم در تورنمنت جهانی با ابهاماتی مواجه شده است.
این حملات از ۲۸ فوریه (۹ اسفند) آغاز شده و پیامدهای این بحران حتی برنامههای فوتبالی سایر کشورهای منطقه را نیز تحت تأثیر قرار داده؛ از جمله آمادهسازی عراق برای پلیآف انتخابی جام جهانی. با این حال، مسئله اصلی به حضور ایران در جام جهانی مربوط میشود.
احمد دنیامالی، وزیر ورزش ایران، در گفتوگو با تلویزیون دولتی اعلام کرد که «با توجه به اینکه آمریکا رهبر ما را ترور کرده است، حضور در این مسابقات قطعاً ممکن نیست».
در همین ارتباط:
- وزیر ورزش رسما خبر داد: تیم ملی فوتبال ایران به جام جهانی نمیرود
- نرفتن تیم ملی به آمریکا؟ دولت تعجب کرد/ وزیر ورزش سرخود قید جام جهانی را زده است!
سایت «اتلتیک» در گزارشی مفصل به این مساله پرداخته و حضور یا عدم حضور ایران در مسابقات را بررسی کرده است.
اگر ایران انصراف دهد چه اتفاقی میافتد؟
ماده ۶ مقررات جام جهانی ۲۰۲۶ فیفا که سال گذشته منتشر شد، به موارد عدم مشارکت میپردازد، اما با جزئیات کم.
مقررات ۶.۵ به «فورس ماژور»، یک شرایط غیر قابل کنترل یا رویداد پیشبینینشده، میپردازد: «اگر یک فدراسیون عضو شرکتکننده انصراف دهد یا یک مسابقه به دلیل فورس ماژور نتواند برگزار شود یا لغو شود، نهاد برگزارکننده مجاز فیفا (از جمله مرکز عملیات مسابقات) باید به صلاحدید خود در مورد این موضوع تصمیمگیری کند و هر اقدامی را که ضروری تشخیص داده شود، انجام دهد.»
مقررات ۶.۷ سپس بیان میکند: «اگر هر فدراسیون عضو شرکتکننده انصراف دهد و/یا از جام جهانی ۲۰۲۶ حذف شود، فیفا به صلاحدید خود در مورد این موضوع تصمیمگیری میکند و هر اقدامی را که ضروری تشخیص داده شود، انجام میدهد. فیفا ممکن است تصمیم بگیرد که فدراسیون عضو شرکتکننده مورد نظر را با یک فدراسیون دیگر جایگزین کند.»
بنابراین اگر ایران کنار برود، فیفا دو گزینه اصلی خواهد داشت: یا بازیهای ایران را لغو کند و گروه G را به شکل سهتیمی برگزار کند، یا تیم ملی کشور دیگری را به عنوان جایگزین انتخاب کند.
بیشتر بخوانید: ادعای غیرمنتظره اینفانتینو درباره تیم ملی: ترامپ گفت در آمریکا از آنها استقبال میکنیم/ شرایط ایران برای جامجهانی ۲۰۲۶ پیچیده شد
جانشینان احتمالی تیم ملی در جام جهانی ۲۰۲۶
ایران با صدرنشینی در گروه A به جام جهانی صعود کرد و ازبکستان تیم دوم آن گروه نیز مستقیماً صعود کرد. تیمهای سوم و چهارم یعنی امارات و قطر به مرحله چهارم رفتند و در نهایت قطر سهمیه جام جهانی را به دست آورد. امارات نیز در پلیآف به عراق باخت و عراق با این پیروزی به پلیآف بینقارهای راه یافت.
عراق در تاریخ ۳۱ مارس در مونتری مکزیک با بولیوی یا سورینام روبرو خواهد شد و صعودش به جام جهانی در گرو آن بازی است. اگر عراق در این پلیآف پیروز شود، احتمالاً امارات متحده عربی به عنوان جایگزین بالقوه ایران در مرحله بعدی قرار خواهد گرفت. اگر عراق در پلیآف شکست بخورد، ممکن است عراق یا امارات به جای ایران انتخاب شوند.
فیفا همچنین ممکن است برای جایگزینی ایران به خارج از آسیا نگاه کند؛ میتواند بازنده پلیآف بین قارهای (بولیوی یا سورینام) را انتخاب کند، یا تیم برتر که واجد شرایط نشده، احتمالاً ایتالیا، را انتخاب کند. طبق قوانین فیفا، این نهاد میتواند هر تصمیمی که مناسب میداند را اتخاذ کند.
در همین ارتباط: سناریوهای پس انصراف یا محرومیت تیم ملی ایران از جام جهانی ۲۰۲۶/ عراق خوشبخت میشود یا سهمیه آسیایی میپرد؟
با توجه به ابهامات و گیر افتادن بازیکنان عراقی در کشورشان به دلیل بسته شدن حریم هوایی، گراهام آرنولد، سرمربی عراق، پیشنهاد داده که فیفا پلیآف ۳۱ مارس را به تعویق بیندازد تا تصمیمات کلیدی و تحولات بیشتر انجام شود. آرنولد به خبرگزاری آسوشیتدپرس استرالیا گفت: «عراق میتواند در تاریخ دیگری در بهار امسال در پلیآف بازی کند، یا اگر ایران انصراف دهد، ما به صورت مستقیم به جام جهانی میرویم و امارات متحده عربی فرصت پیدا میکند تا برای بازی مقابل بولیوی یا سورینام آماده شود.»
آخرین باری که کشورها پس از صعود به مرحله مقدماتی از جام جهانی انصراف دادند، به سال ۱۹۵۰ برمیگردد. در آن سال، اسکاتلند و ترکیه قبل از قرعهکشی، هند و فرانسه پس از قرعهکشی انصراف دادند و اولین تورنمنت پس از جنگ جهانی دوم تنها با ۱۳ تیم برگزار شد که در دو گروه چهار تیمی، یک گروه سه تیمی و یک گروه دو تیمی قرار گرفتند.
این مطلب را هم از دست ندهید: عواقب تصمیم جنجالی برای تیم ملی؛ جرایم احتمالی فدراسیون فوتبال در صورت کنار کشیدن از جامجهانی ۲۰۲۶
نمونه دیگر در جام جهانی باشگاهها
مرتبطترین نمونه مدرن، جام جهانی باشگاههای ۲۰۲۵ است. مارس گذشته، کمتر از سه ماه قبل از شروع این تورنمنت جدید، فیفا با استناد به قوانین مالکیت چند باشگاهی، لئون، تیم منتخب مکزیک را از مسابقات حذف کرد. درخواستهای تجدیدنظر تا اوایل ماه می ادامه یافت. وقتی دادگاه داوری ورزش این درخواستها را رد کرد، فیفا در تاریخ ۶ می پس از ماهها بحث در مورد گزینههای دیگر، اعلام کرد که کلاب آمریکا (به عنوان تیم برتر مکزیک) و لسآنجلس افسی (به عنوان تیمی که دو سال قبل در فینال کونکاکاف به لئون باخت) در ۳۱ می در یک پلیآف تک بازی برای کسب آخرین جایگاه در مسابقات رقابت خواهند کرد. لسآنجلس افسی در این پلیآف پیروز شد و جایگزین لئون در گروه D شد.
فیفا میتواند در صورت لزوم، یک پلیآف مشابه برای جایگزینی ایران برگزار کند. با این حال، جام جهانی به برنامهریزی لجستیکی بسیار بیشتری نسبت به جام جهانی باشگاهها نیاز دارد. تعیین یک تیم جایگزین در این مدت زمان محدود که تا شروع تورنمنت باقی مانده، با چالشهایی همراه خواهد بود.
بیشتر بخوانید:
