جام جهانی ۲۰۲۶؛ رقابتهایی که جانی اینفانتینو رئیس فیفا در قرعهکشی دسامبر گذشته آن را «بزرگترین رویدادی که بشریت تا به حال دیده» توصیف کرد، بدون تردید سودآورترین رقابت تاریخ ورزش خواهد بود.
فیفا طی چند سال گذشته پیشبینیهای درآمدی خود را ارتقا داده و در جدیدترین گزارش مالی اعلام کرده است که از چرخه ۴ ساله منتهی به مسابقات تابستان امسال، ۱۳ میلیارد دلار (۹.۶ میلیارد پوند) درآمد خواهد داشت که نزدیک به ۹ میلیارد دلار آن تنها در همین سال به دست میآید.
برای مقایسه، آخرین دوره از «بزرگترین نمایش روی زمین»، یعنی المپیک پاریس ۲۰۲۴، ۴.۴۸ میلیارد یورو (۵.۲۴ میلیارد دلار) درآمد ایجاد کرد.
اهمیت مالی جام جهانی روز پنجشنبه بیشتر هم روشن شد، زمانی که اینفانتینو در کنگره سالانه فیفا در ونکوور جزئیات بیشتری از بودجه پیشنهادی ۲۰۲۷ تا ۲۰۳۰ ارائه داد؛ بودجهای که انتظار میرود باز هم افزایش قابل توجهی داشته باشد.
اکنون باورش دشوار است که از نظر مالی، جام جهانی تا پیش از رقابتهای ۲۰۱۰ آفریقای جنوبی پشت سر المپیک قرار داشت؛ تورنمنتی که ۴.۱۹ میلیارد دلار درآمد داشت، در حالی که بازیهای المپیک لندن ۲۰۱۲ با نرخهای فعلی ارز ۳.۲۳ میلیارد دلار تولید کردند. با این حال، تصمیم فیفا برای برگزاری مسابقات در ایالات متحده به نظر میرسد درآمدها را به سطحی کاملاً متفاوت رسانده است.
از افزایش ۱۸ درصدی درآمد بین جام جهانی ۲۰۱۸ روسیه و نسخه قطر در سال ۲۰۲۲ که ۷.۵ میلیارد دلار درآمد داشت، پیشبینی میشود بازدهی فیفا تا پایان تابستان امسال ۷۳ درصد دیگر نیز افزایش یابد.
در نتیجه عبور از اهداف درآمدی چرخه ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۶، فیفا در گزارش مالی اخیر خود که ماه گذشته منتشر شد، بودجه چهار سال آینده را به ۱۴ میلیارد دلار افزایش داده است.
به گفته ریکاردو فورت، مشاور اسپانسری که برای شرکتهایی مانند ویزا و کوکاکولا با فیفا قراردادهای تجاری مذاکره کرده است: «اگر سروصداها و سیاست را کنار بگذارید، کار تیم تجاری فیفا بسیار چشمگیر بوده است.»
منابع اصلی درآمد جام جهانی ۲۰۲۶
فروش حقوق پخش تلویزیونی بزرگترین منبع درآمد فیفاست؛ بهطوریکه درآمد پیشبینیشده از قراردادهای پخش نسبت به ۳.۴ میلیارد دلار در قطر و ۳.۱ میلیارد دلار در روسیه افزایش یافته است.
تصمیم بحثبرانگیز فیفا برای افزایش تعداد تیمها از ۳۲ به ۴۸ تیم نقش مهمی در این رشد داشته است؛ چرا که تعداد بازیها از ۶۴ به ۱۰۴ افزایش یافته و محتوای بیشتری برای فروش به شبکههای تلویزیونی فراهم شده است. همچنین زمانهای شروع مسابقات برای بازارهای سودآور آمریکای شمالی و اروپا مناسبتر از چهار سال پیش است.
فراتر از اندازه و محل برگزاری، فیفا نوآوریهایی نیز انجام داده است؛ از جمله فروش جداگانه حقوق پخش جام جهانی زنان برای نخستین بار، و همچنین کسب درآمد از شبکههای اجتماعی با فروش حق پخش زنده ۱۰ دقیقه ابتدایی مسابقات در پلتفرمهایی مانند تیکتاک و یوتیوب، با هدف جذب مخاطبان جوانتر.
پس از پخش تلویزیونی، فروش بلیت و خدمات مهماننوازی با حدود ۳ میلیارد دلار در رتبه دوم قرار دارد؛ رشدی چشمگیر نسبت به ۹۵۰ میلیون دلار درآمد روز مسابقه در قطر.
در اینجا نیز تعداد زیاد بازیها و تقاضای بالای بازار آمریکای شمالی عامل اصلی بوده است، بهویژه که این بازار به فیفا اجازه داده قیمت بلیتها را بهشدت افزایش دهد.
با وجود استفاده از قیمتگذاری پویا که محاسبه میانگین قیمتها را دشوار میکند، گروه «حامیان فوتبال اروپا» در شکایتی رسمی به کمیسیون اروپا اعلام کرد حداقل هزینه برای یک هوادار معلول جهت تماشای تیمش از اولین بازی تا فینال، تنها برای بلیتها ۶۹۰۰ دلار است؛ پنج برابر بیشتر از قطر.
برای فینال ۱۹ جولای (۲۸ تیر) در ورزشگاه متلایف (که برای جام جهانی به «ورزشگاه نیویورک-نیوجرسی» تغییر نام میدهد)، گرانترین بلیت ۱۰٬۹۹۰ دلار قیمت دارد؛ تقریباً هفت برابر گرانتر از بلیت فینال ۲۰۲۲ قطر. فیفا اعلام کرده بیش از ۱۰۰۰ بلیت فینال با قیمت ۶۰ دلار نیز فروخته شده است.
در پیشنهاد میزبانی ۲۰۱۸، آمریکا، کانادا و مکزیک میانگین قیمت بلیت فینال را ۱۴۰۸ دلار برآورد کرده بودند.
با وجود شکایات گسترده، تقاضا همچنان از عرضه پیشی گرفته است. اینفانتینو ماه گذشته به CNBC گفت فیفا بیش از ۵۰۰ میلیون درخواست برای ۷ میلیون صندلی دریافت کرده است، هرچند هنوز بلیتهایی برای فروش باقی ماندهاند. ۱۶ شهر میزبان هستند: ۱۱ شهر در آمریکا، ۳ شهر در مکزیک و ۲ شهر در کانادا. او گفت: «در چهار هفته گذشته، به اندازه هزار سال جام جهانی درخواست داشتهایم. از بیش از ۲۰۰ کشور درخواست بلیت دریافت کردهایم، چون همه میخواهند بخشی از چیزی خاص باشند. قیمتها تعیین شدهاند، اما در آمریکا چیزی به نام قیمتگذاری پویا وجود دارد که میتواند بالا یا پایین برود. این بخشی از بازاری است که در آن فعالیت میکنیم.»
فیفا همچنین از تقاضای بالای شرکای تجاری و اسپانسرها بهرهمند شده است؛ درآمدی رکوردشکن به میزان ۲.۷ میلیارد دلار، بهعلاوه ۶۷۰ میلیون دلار از قراردادهای صدور مجوز.
رومی گای در کنفرانس «تجارتِ فوتبال» در آتلانتا گفت: «ما شاهد علاقهای بیسابقه از سوی برندها در سراسر جهان بودهایم. این برنامه تجاری موفقترین برنامه تاریخ فیفاست و همچنان در حال رشد است.»
فیفا ۱۶ قرارداد شریک جهانی با شرکتهایی مانند آرامکو، آدیداس و کوکاکولا امضا کرده، علاوه بر دهها قرارداد منطقهای و محلی. به گفته فورت، رویکرد نوآورانه تیم تجاری فیفا شایسته تقدیر است.
این مطلب را هم بخوانید: معرفی کامل استادیومهای جام جهانی ۲۰۲۶/ با میزبانهای آمریکا، کانادا و مکزیک آشنا شوید +تصاویر و جزئیات
پولهای جام جهانی ۲۰۲۶ کجا خرج میشوند
فیفا بهعنوان یک سازمان غیرانتفاعی اعلام کرده حداقل ۱۱.۶۷ میلیارد دلار از درآمد ۱۳ میلیارد دلاری خود را برای «توسعه فوتبال جهانی» مجدداً سرمایهگذاری خواهد کرد؛ افزایشی ۲۰ درصدی نسبت به چرخه فعلی، هرچند نحوه توزیع این پول بحثبرانگیز است.
حدود ۲.۷ میلیارد دلار بهصورت مستقیم به ۲۱۱ فدراسیون عضو و شش کنفدراسیون قارهای اختصاص داده میشود؛ موضوعی که منتقدان آن را روشی مؤثر برای حفظ ساختار فعلی قدرت میدانند.
بزرگترین هزینه فیفا برگزاری مسابقات است؛ بودجه کل رقابتها در چهار سال گذشته ۷.۶ میلیارد دلار بوده که ۳.۸ میلیارد دلار آن مربوط به جام جهانی ۲۰۲۶ است.
انتظار میرود اینفانتینو سال آینده بدون رقیب برای سومین دوره کامل ریاست فیفا انتخاب شود؛ او پس از تغییر اساسنامه این امکان را فراهم کرده است. این وکیل سوئیسی-ایتالیایی در سال ۲۰۱۶ بهعنوان گزینه اصلاحطلب جایگزین سپ بلاتر شد، اما احتمالاً ۱۵ سال در این سمت باقی خواهد ماند.
طبق سیستم «یک عضو، یک رأی»، هر فدراسیون ملی، از انگلیس تا سنمارینو، در هر چرخه ۴ ساله ۵ میلیون دلار دریافت میکند و میتواند برای ۳ میلیون دلار اضافی نیز درخواست دهد. هر کنفدراسیون نیز ۶۰ میلیون دلار دریافت میکند.
در همین رابطه بخوانید:
- حرکت بزرگ فیفا برای شرکتکنندگان جامجهانی ۲۰۲۶/ خروجی جلسه ونکوور؛ درآمد کشورها خالص میشود
- پاداش تیمهای حاضر در جام جهانی ۲۰۲۶؛ قهرمان چند میلیون دلار به جیب میزند؟ / مقایسه پاداشها با دورههای گذشته جام جهانی
- واکنش فیفا به دغدغههای مالی در جام جهانی؛ نگران هستید؟ پول بیشتری میدهیم!
فراتر از این کمکها، وضعیت مالی تیمها در این تابستان کمتر روشن است. فیفا سال گذشته اعلام کرد صندوق جوایز را ۵۰ درصد افزایش داده و به ۷۲۷ میلیون دلار رسانده است؛ با حداقل ۱۰.۵ میلیون دلار برای هر تیم و ۵۰ میلیون دلار برای قهرمان. اما گزارشهایی حاکی از نارضایتی کشورها به دلیل احتمال ضرر مالی منتشر شد.
در نشست شورای فیفا در ونکوور، پرداختها ۱۵ درصد افزایش یافت و مجموع به ۸۷۱ میلیون دلار رسید؛ بهطوریکه هر یک از ۴۸ تیم حداقل ۱۲.۵ میلیون دلار دریافت خواهند کرد.
فیفا همچنین مذاکراتی برای حذف مالیات فدرال آمریکا برای تیمهای ملی انجام داد. آمریکا قصد داشت ۲۱ درصد مالیات فدرال از فدراسیونها دریافت کند که برای بازیکنان به ۳۷ درصد میرسد، بهعلاوه مالیاتهای ایالتی و شهری. کانادا و مکزیک چنین مالیاتی را معاف کردهاند.
با وجود موفقیت نسبی فیفا در گرفتن معافیت مالیاتی فدرال، تفاوت مالیاتهای ایالتی باعث میشود بار مالی بهطور یکسان توزیع نشود. اوریانا موریسون در این باره گفت: «برای فیفا مشکلی نیست؛ درآمدهای میلیاردی از بلیت، اسپانسرها و مهماننوازی معاف از مالیات است. اما برای فدراسیونها و بازیکنان نه.»
فیفا در برابر شهرهای میزبان جام جهانی ۲۰۲۶
بر اساس قراردادهای میزبانی، فیفا درآمدهای اصلی (پخش، اسپانسرینگ، بلیت) را دریافت میکند، در حالی که شهرهای میزبان مسئول هزینههای امنیت و زیرساخت هستند.
اختلافات زیادی در این زمینه وجود داشته است؛ از جمله درباره هزینههای امنیت در ورزشگاه Gillette در ماساچوست یا هزینههای حملونقل در نیوجرسی.
میکی شریل فرماندار نیوجرسی، فیفا را به دلیل عدم مشارکت در هزینههای حملونقل مورد انتقاد قرار داد؛ پس از آنکه شرکت حملونقل NJ Transit اعلام کرد بلیت رفتوبرگشت از منهتن به ورزشگاه ۱۵۰ دلار خواهد بود.
افزایش هزینهها باعث شده برخی شهرها برنامههای «فستیوال هواداران» را لغو یا کوچک کنند؛ از جمله لغو کامل برنامه نیویورک در Liberty State Park.
در نهایت، یکی از بزرگترین برندگان این جام جهانی خود اینفانتینو خواهد بود. گزارش مالی ۲۰۲۵ نشان داد پاداش سالانه او از ۲ به ۳ میلیون دلار افزایش یافته و مجموع دریافتیاش به ۶ میلیون دلار رسیده است.
به نظر میرسد این رقم امسال نیز افزایش یابد.
برنامه کامل مسابقات جام جهانی ۲۰۲۶ را ببینید: برنامه کامل دیدارهای جام جهانی ۲۰۲۶/ تاریخ و محل بازیهای جام جهانی در آمریکا، کانادا و مکزیک
