«اندوه بزرگی است که نتوانی»؛ این جمله شاید بهترین توصیف برای وضعیت این روزهای فوتبال باشگاهی ایران باشد فوتبالی که در حرف، مدعی است و در عمل، سالهاست از رقابت با قدرتهای نوظهور منطقه عقب مانده است.
ناکامی ادامهدار
در حالی که الاهلی عربستان با اقتدار توانست برای دومین فصل متوالی عنوان قهرمانی لیگ نخبگان آسیا را از آن خود کند، نمایندگان ایران بار دیگر از رسیدن به جمع هشت تیم پایانی نیز بازماندند؛ ناکامیای که دیگر نمیتوان آن را اتفاقی یا گذرا دانست، بلکه نشانهای از یک عقبماندگی ساختاری است.
مقام سوم پرهزینهترینها
این در حالی است که فوتبال ایران، برخلاف تصویر «مظلومانه» ای که برخی مدیران و بازیکنان ارائه میدهند، از نظر هزینهکرد در جایگاه قابل توجهی قرار دارد. گزارشهای مختلف و مستند کنفدراسیون فوتبال آسیا در سال ۲۰۲۵-۲۰۲۴ نشان داد لیگ برتر ایران، پس از عربستان و قطر، سومین لیگ پرهزینه منطقه غرب آسیاست و حتی در برخی فصلها از امارات نیز بیشتر هزینه کرده است اما میلیاردرهای فوتبالیست ایران همواره سوز نداری در صدایشان می پیچد. متمولان همیشه فقیری که به فوتبال بیشتر از هرچیز به بخش مالی اش توجه می کنند ولی خروجی ورزشی شان در این رشته صفر است.
نتایج ملموس در عربستان
در عربستان، سرمایهگذاریها پس از سال ها ولخرجی بدون نتیجه، در راستای توسعه زیرساخت، جذب بازیکنان سطح بالا، ارتقای مدیریت حرفهای و افزایش درآمدزایی باشگاهها انجام شد که نتیجه آن نیز کاملاً ملموس شد تا باشگاههایی مانند الاهلی، الهلال و النصر نهتنها در آسیا، بلکه در سطح جهانی نیز مطرح شوند.
در همین راستا بخوانید: عربستان در آسیا جام میبرد، ایران حسرت میخورد/ ثروت داریم دلسوز نداریم
فقدان الگوی اقتصادی کارآمد
در مقابل، در ایران بخش عمدهای از هزینهها صرف قراردادهای کوتاهمدت با خارجی های درجه چندم، بدهیهای انباشته، مدیریتهای ناپایدار و تصمیمات مقطعی شد. آنچه به وضوح دیده می شود باشگاهها اغلب فاقد مدل اقتصادی پایدار هستند و به جای سرمایهگذاری در آکادمی، زیرساخت و برندینگ، درگیر روزمرگی و بقا هستند.
فوتبال خصولتی
فاصله مدیریتی و ساختاری نیز در فوتبال باشگاهی ایران به وضوح دیده میشود. آنها هنوز درگیر تصمیمات دولتی، تغییرات مکرر مدیریتی و نبود شفافیت مالی هستند. این وضعیت بینابین از ورزش دولتی تا خصوصی یا همان خصولتی مستقیماً بر عملکرد فنی تیمها نیز تأثیر گذاشته است.
افت کیفیت
مهر در این باره نوشت؛ نکته قابل توجه دیگر افت کیفیت فنی و تاکتیکی است. تیمهای ایرانی که زمانی به عنوان قدرتهای سنتی آسیا شناخته میشدند، امروز در برابر تیمهای سازمانیافته و پرستاره منطقه حرف چندانی برای گفتن ندارند. فاصله در آمادگی بدنی، سرعت بازی و حتی ذهنیت حرفهای بازیکنان کاملاً مشهود است.
ناتوان در بهرهوری
در چنین شرایطی، تکرار قهرمانی الاهلی صرفا تنها یک موفقیت برای فوتبال عربستان نیست بلکه شرایطی است که می توان از درون آن ضعفهای فوتبال ایران را بیپرده متوجه شد اندوه واقعی همینجاست: نه در نداشتن منابع، بلکه در ناتوانی در استفاده درست از آنها.
آرزوهای جدید
بیشک اگر این روند ادامه پیدا کند، فاصله ایران با قطبهای جدید فوتبال آسیا هر سال بیشتر خواهد شد و آنوقت، حسرت صعود به جمع هشت تیم، شاید به آرزوی صعود از مرحله گروهی تبدیل شود.
بیشتر بخوانید: پیام جانشین احتمالی طارمی برای قلعهنویی؛ من هستم