گروهی از برجستهترین دانشمندان جهان به فیفا هشدار دادهاند که تدابیر فعلی این نهاد برای مقابله با گرما در جام جهانی مردان ۲۰۲۶ «ناکافی» است و میتواند بازیکنان را در معرض آسیبهای جدی قرار دهد.
کارشناسان بینالمللی حوزه سلامت، اقلیم و عملکرد ورزشی در نامهای سرگشاده اعلام کردهاند که دستورالعملهای فیفا با یافتههای علمی روز همخوانی ندارد و قابل توجیه نیست. آنها از فیفا خواستهاند حفاظتهای قویتری را اجرا کند؛ از جمله افزایش زمان استراحتهای خنکسازی و تدوین پروتکلهای شفافتر برای تعویق یا لغو مسابقات در شرایط آبوهوایی شدید.
پیشبینی میشود گرما در مسابقات تابستان آینده که در آمریکا، کانادا و مکزیک برگزار میشود، به مسئلهای جدی تبدیل شود. پژوهشگران هشدار دادهاند که دمای ۱۴ مورد از ۱۶ ورزشگاه مورد استفاده ممکن است از سطوح خطرناک فراتر رود. در بخشهایی از جنوب آمریکا و شمال مکزیک، میانگین دمای روز معمولاً بین ۳۰ تا ۳۵ درجه سانتیگراد است و در دورههای گرمتر میتواند به حدود ۴۰ درجه نیز برسد. وقتی عواملی مانند دما، رطوبت، سرعت باد و شدت تابش خورشید در نظر گرفته شوند، بازیکنان در شهرهای میزبان جام جهانی بیشترین خطر تجربه فشار گرمایی شدید بر بدن را خواهند داشت.
فیفا اعلام کرده که «متعهد به حفاظت از سلامت و ایمنی بازیکنان، داوران، هواداران، داوطلبان و کارکنان» است و خطرات مرتبط با اقلیم را در برنامهریزی مسابقات ارزیابی میکند.
این مطلب را از دست ندهید: جام جهانی ۲۰۲۶؛ سودآورترین جام جهانی تاریخ/ چگونه فیفا به درآمد باورنکردنی ۱۳میلیارد دلار رسید؟
اقدامات فعلی چیست؟
فیفا بهعنوان بخشی از تعهد به رفاه بازیکنان، استراحتهای اجباری سهدقیقهای برای خنکسازی در هر نیمه از تمام مسابقات این تورنمنت در نظر گرفته است؛ صرفنظر از شرایط آبوهوایی. همچنین در تمامی مسابقات فضای باز، نیمکتهای دارای کنترل دما برای کادر فنی و بازیکنان ذخیره فراهم خواهد شد.
فیفا از شاخص استاندارد جهانی گرما در ورزش، یا WBGT نیز استفاده میکند؛ شاخصی که فشار گرمایی بر بدن را با ترکیب دما و رطوبت اندازهگیری میکند. دمای حدود ۲۸ درجه WBGT بهطور گسترده آستانهای در نظر گرفته میشود که فشار گرمایی برای ورزشکاران حرفهای به نگرانی جدی تبدیل میشود. طبق راهنمای مراقبتهای اضطراری فیفا، اگر میزان WBGT نزدیک، برابر یا بالاتر از ۳۲ درجه باشد، برگزارکنندگان مسابقه باید درباره «اقدامات لازم برای جلوگیری از بروز بیماریهای ناشی از گرما» تصمیمگیری کنند.
فیفا همچنین اعلام کرده که برای هواداران حاضر در ورزشگاهها نیز در صورت پیشبینی دماهای بالا تدابیری در نظر گرفته شده است. تماشاگران میتوانند بطری آب پلمبشده همراه داشته باشند و امکاناتی مانند فضاهای سایهدار، سیستمهای مهپاش، اتوبوسهای خنککننده و توزیع گستردهتر آب فعال خواهد شد.
دانشمندان چه میخواهند؟
۲۰ کارشناسی که این نامه را امضا کردند، شامل پژوهشگران برجستهای از بریتانیا، آمریکا، کانادا، استرالیا و اروپا هستند. آنها خواستار بازنگری فوری رویکرد فیفا شدهاند، از جمله:
- تعویق یا لغو مسابقات در دمای بالاتر از ۲۸ درجه WBGT
- افزایش زمان استراحتهای خنکسازی به حداقل شش دقیقه
- بهبود امکانات خنککننده برای بازیکنان
- بهروزرسانی منظم دستورالعملها بر اساس تازهترین یافتههای علمی
آنها همچنین از فیفا خواستهاند استانداردهای پیشنهادی اتحادیه جهانی بازیکنان، «فیفپرو»، را بپذیرد.
بیاحتیاطی نسبت به سلامت بازیکنان
اندرو سیمز، مدیر مؤسسه New Weather Institute و هماهنگکننده این نامه، به بیبیسی اسپورت گفت: «ایمنی بازیکنان یک نگرانی فوری و جدی است، چون وقتی بدن بیش از حد گرم شود، خیلی سریع ممکن است اوضاع خطرناک شود. ما نگرانیم که فیفا با سلامت و ایمنی بازیکنان با بیاحتیاطی رفتار میکند.»
یکی دیگر از امضاکنندگان، پروفسور داگلاس کاسا از دانشگاه کانکتیکات، گفت بخش زیادی از دستورالعمل فعلی فیفا فاصله زیادی با شرایط ایدهآل دارد: «استراحت برای نوشیدن آب در هر نیمه قطعاً باید بیشتر از سه دقیقه باشد؛ حداقل پنج دقیقه برای هر توقف و ترجیحاً شش دقیقه. امیدواریم این نامه سرگشاده فیفا را متقاعد کند که پیش از جام جهانی دستورالعملهای گرمایی خود را بهروزرسانی کند.»
همچنین بخوانید: هشدار به هواداران در آستانه جام جهانی؛ مراقب کلاهبرداران باشید
چرا جام جهانی ۲۰۲۶ نگرانکننده است؟
انتظار میرود شرایط جوی شدید در جام جهانی ۲۰۲۶ نقش مهمی داشته باشد. گرما، طوفانهای تندری و حتی کیفیت پایین هوا ناشی از آتشسوزی جنگلها، از ویژگیهای تابستان در آمریکا، کانادا و مکزیک هستند. تحلیل جدید گروه World Weather Attribution نشان میدهد بازیکنان و هواداران در مقایسه با جام جهانی ۱۹۹۴ که در همین قاره برگزار شد، با خطر بسیار بیشتری از گرما و رطوبت طاقتفرسا روبهرو خواهند بود.
دانشمندان دریافتند که احتمال دارد حدود یکچهارم مسابقات در دمای بالاتر از ۲۶ درجه WBGT برگزار شود و حدود پنج مسابقه نیز ممکن است از ۲۸ درجه WBGT فراتر رود؛ سطحی که فیفپرو آن را برای بازی ناایمن میداند. این گروه میگوید خطر شرایط شدید آبوهوایی از سال ۱۹۹۴ تاکنون به دلیل تغییرات اقلیمی تقریباً دو برابر شده است.
پاسخ فیفا چه بود؟
فیفا از اظهار نظر مستقیم درباره این نامه یا ادعاهای دانشمندان خودداری کرد، اما گفت در این تورنمنت از «مدل چندمرحلهای کاهش خطر گرما» استفاده خواهد کرد که اقدامات آن بر اساس شرایط لحظهای تنظیم میشود.
سخنگوی فیفا گفت که در طول مسابقات، پشتیبانی تخصصی هواشناسی بهصورت متمرکز و در شهرهای میزبان وجود خواهد داشت و تصمیمگیریها بر پایه پایش شاخص WBGT و شاخص گرما انجام میشود.
او افزود برنامهریزی مسابقات نیز با در نظر گرفتن شرایط اقلیمی انجام شده؛ بهطوریکه زمان شروع بازیها تنظیم شده، تعداد مسابقات در گرمترین ساعات روز تا حد امکان کاهش یافته و بازیهای گرمتر در ورزشگاههای سرپوشیده در اولویت قرار گرفتهاند. همچنین برنامه مسابقات با هدف کاهش سفرها و افزایش روزهای استراحت، بر اساس ارزیابی خطر گرما در هر منطقه طراحی شده است.
فیفا تأکید کرد که شرایط را بهصورت لحظهای زیر نظر خواهد داشت و در صورت نیاز اقدامات اضطراری را اجرا میکند. این نهاد افزود که با مقامات میزبان و کارشناسان پزشکی همکاری میکند تا تورنمنتی «ایمن و مقاوم» برگزار شود.
برنامه مسابقات جام جهانی را اینجا ببینید: برنامه کامل دیدارهای جام جهانی ۲۰۲۶/ تاریخ و محل بازیهای جام جهانی در آمریکا، کانادا و مکزیک