دور از قلب اروپاییشان، تیم ملی بوسنی و هرزگوین در آستانه دومین حضورش در جام جهانی قرار دارد؛ حضوری که با حمایت پرشور و غیرمنتظره هوادارانی در منطقه غرب میانه آمریکا همراه شده است.
شهر سنتلوئیس در ایالت میزوری که برآورد میشود بین ۶۰ تا ۷۰ هزار بوسنیایی را در خود جای داده باشد، افرادی که عمدتاً در اوایل دهه ۱۹۹۰ و در پی جنگ بوسنی و فروپاشی یوگسلاوی به این شهر مهاجرت کردند، آماده است تا به کانونی موقت برای غرور ملی بوسنی تبدیل شود.
تیم ملی بوسنی شنبه آینده در دیداری دوستانه مقابل پاناما در ورزشگاه «انرجایزر پارک» سنتلوئیس به میدان خواهد رفت و سپس برای برگزاری مسابقات مرحله گروهی جام جهانی راهی شهرهای مختلف آمریکای شمالی میشود؛ دیدار با کانادا در تورنتو، سوئیس در لسآنجلس و قطر در سیاتل.
الویر کافدژیچ، متولد بوسنی و مربی تیم فوتبال «سنتلوئیس سیتی» در لیگ MLS، گفت: «باید بتوانیم فضایی شبیه یک بازی خانگی ایجاد کنیم.»
سرگذشت کافدژیچ شباهت زیادی به تجربه بسیاری از اعضای جامعه بوسنیایی این شهر دارد. او تنها ۹ سال و نیم داشت که در سال ۱۹۹۲ همراه مادر و برادرانش از بوسنی گریخت.
او گفت: «متأسفانه بخش زیادی از آن روزها را به یاد دارم.» خانواده او مسیر پرپیچوخمی را از مونتهنگرو، جمهوری چک، سوئد و آلمان طی کردند. حمایت موقت آلمان از آنها در اواخر دهه ۱۹۹۰ پایان یافت و همین موضوع باعث شد در سال ۱۹۹۹ به سنتلوئیس نقل مکان کنند؛ جایی که بستگانشان پیشتر ساکن شده بودند. او توضیح داد: «در بوسنی جایی نداشتیم که به آن بازگردیم.»
بوسنی دو ماه پیش با پیروزی دراماتیک برابر ایتالیا، قهرمان چهار دوره جام جهانی، سهمیه حضور در این رقابتها را به دست آورد. این تیم پس از تساوی ۱-۱ در وقتهای قانونی، در ضربات پنالتی با نتیجه ۴ بر ۱ به پیروزی رسید. ضربه پنالتی سرنوشتساز را اسمیر بایراکتاروویچ، بازیکن بوسنیایی-آمریکایی اهل اپلتون ویسکانسین، به گل تبدیل کرد. صعود بوسنی به جام جهانی جشنهای گستردهای را در سنتلوئیس به همراه داشت.
کافدژیچ گفت: «آن روز میتوانستید خودروهایی را ببینید که با پرچمهای بوسنی در خیابانها حرکت میکردند. همه رستورانها و کافهها مملو از جمعیت بود و غریبهها یکدیگر را در آغوش میکشیدند. برای من این موضوع فراتر از فوتبال است. این نشان میدهد ما چه کسانی هستیم، به چه چیزی افتخار میکنیم، از کجا آمدهایم و چقدر عمیق به ریشههای خود وابستهایم.»
تیم ملی بوسنی را ادین ژکو، کاپیتان ۴۰ ساله تیم، رهبری میکند؛ مهاجمی که بیش از ۵۰ گل در لیگ برتر انگلیس، سریآ ایتالیا و بوندسلیگای آلمان به ثمر رسانده است. در کنار او کریم آلایبگوویچ، وینگر ۱۸ ساله، از چهرههای آیندهدار این تیم به شمار میرود.
تنها حضور قبلی بوسنی در جام جهانی به سال ۲۰۱۴ در برزیل بازمیگردد؛ جایی که این تیم با اختلافی اندک در مرحله گروهی حذف شد. نخستین گل تاریخ بوسنی در جام جهانی را وداد ایبیشویچ در دیدار شکست ۲ بر ۱ برابر آرژانتین به ثمر رساند. ایبیشویچ فوتبال خود را در مدارس سنتلوئیس آغاز کرد، در دانشگاه سنتلوئیس درخشید و سپس بخش عمده دوران حرفهای موفق خود را در بوندسلیگا سپری کرد.
سنتلوئیس به دلیل فرصتهای شغلی، مسکن ارزانقیمت و وجود یک جامعه کوچک بوسنیایی، به پناهگاهی برای آوارگان جنگ بوسنی تبدیل شد.
کافدژیچ گفت: «همه ما برای ساختن زندگی بهتر آمدیم، چون همه چیز را در خانه از دست داده بودیم. نمیتوان میزان قدردانی ما را با کلمات بیان کرد.»
امروزه بخشی پرجنبوجوش از جنوب شهر با نام «بوسنی کوچک» شناخته میشود؛ منطقهای با ردیفهایی از خانههای آجری قرمز، بارها، کافهها و نانواییهای شلوغ و همچنین ماکتی از فواره چوبی «سبیلج» که نمونه اصلی آن در سارایوو قرار دارد.
یاسمینا سیلیچ که در بار «اسکالا» در خیابان گراوویس، یکی از محورهای اصلی جامعه بوسنیایی کار میکند، گفت: «این فواره نماد سارایوو در قلب ماست.»
تنها چند قدم آنسوتر از بار اسکالا، ساختمان «انجمن بازماندگان نسلکشی سربرنیتسا» قرار دارد؛ یادآوری تلخی از جنایتهای جنگ و پاکسازی قومی که توسط نیروهای صرب بوسنیایی انجام شد.
بیش از هشت هزار مسلمان بوسنیایی در سربرنیتسا جان باختند؛ رخدادی که سازمان ملل متحد و دیوان بینالمللی دادگستری آن را نسلکشی اعلام کردهاند. جنگ بوسنی در مجموع حدود ۱۰۴ هزار کشته برجای گذاشت و دو میلیون نفر را آواره کرد. همچنین ۸۳ درصد قربانیان غیرنظامی این جنگ را مسلمانان بوسنیایی تشکیل میدادند.
حضور و تأثیر بوسنیاییها در سراسر سنتلوئیس، منطقهای با جمعیتی نزدیک به سه میلیون نفر، دیده میشود. پرفروشترین غذای ورزشگاه تیم MLS از یک رستوران بوسنیایی به نام «بالکان تریت باکس» تهیه میشود و دانشگاه سنتلوئیس نیز میزبان «مرکز مطالعات بوسنی» است.
کتابهایی مانند «سنتلوئیس بوسنیایی: میان دو جهان» نوشته پاتریک مککارتی و آکیف چوگو، روایتگر داستان این جامعه مهاجر هستند؛ داستانی از تراژدی، تابآوری و پیوندی پایدار با اروپا.
آنها در کتاب خود نوشتهاند: «زنی در سنتلوئیس هنوز کلید خانهاش در بوسنی را با خود حمل میکند.» همچنین مردی دیگر احساس خود نسبت به بوسنی را «طلاقی ناخواسته از زنی که هنوز دوستش دارد» توصیف کرده است.
پیش از جنگ، بوسنی کشوری چندقومیتی و چندمذهبی بود؛ کشوری با اکثریت مسلمان، اما با جمعیت قابل توجهی از کرواتهای کاتولیک و صربهای ارتدوکس.
همین میراث متنوع است که اعضای تیم ملی بوسنی را به یکدیگر پیوند میدهد و آن را به نمادی قدرتمند از غرور ملی و آشتی تبدیل کرده است.
یاسمینا سیلیچ گفت: «بسیاری از مردم اینجا هر سال برای دیدار خانوادههایشان به بوسنی سفر میکنند. این تیم نماد وحدت است، چون هر سه مذهب را در خود دارد و همه مانند گذشته که هنوز یوگسلاوی وجود داشت، در کنار هم هستند.»
بیشتر بخوانید: جام جهانی ۲۰۲۶ با ۴۸ تیم و ۱۲۴۸ بازیکن؛ مسی، رونالدو و کیروش در آستانه رکوردی بیسابقه/ آمارهایی خواندنی از لیست تیمها
