فوتبال برزیل این روزها حال و روز خوشی ندارد. شاید بهترین نشانه برای درک این وضعیت، بحثهای داغ و طولانی درباره آمادگی جسمانی نیمار باشد؛ موضوعی که طی ماههای اخیر به یکی از اصلیترین دغدغههای افکار عمومی در این کشور تبدیل شده است.
شاید باورنکردنی به نظر برسد، اما تعداد قابل توجهی از هواداران برزیلی معتقدند سلسائو بدون حضور نیمار ۳۴ ساله، هیچ شانسی برای فتح جام جهانی پیش رو نخواهد داشت؛ بازیکنی که از سال ۲۰۲۳ نه از نظر بدنی در شرایط مطلوبی قرار داشته و نه عملکردش در سطحی بوده که بتواند جایگاه ثابتی در تیم ملی کشورش داشته باشد.
فیلیپه ملو، هافبک سابق تیم ملی برزیل، حتی پا را فراتر گذاشت و مدعی شد: «حتی نیماری که فقط یک پا داشته باشد هم بهترین گزینه برزیل برای بازی در پست شماره ۱۰ است.» اظهارنظری که بهخوبی نشان میدهد میزان اعتماد به سایر گزینههای تهاجمی فوتبال برزیل تا چه اندازه کاهش یافته است.
با این حال، موفقیت یا شکست برزیل در جام جهانی ۲۰۲۶ الزاماً به حضور یا غیبت بهترین گلزن تاریخ این کشور وابسته نیست. در واقع، همهچیز حول یک نام میچرخد: کارلو آنچلوتی.
مربی افسانهای ایتالیایی که بسیاری او را یکی از بزرگترین سرمربیان تاریخ فوتبال میدانند و شاید تنها فردی باشد که بتواند یک تیم نهچندان درخشان و پرنقص را به ششمین قهرمانی جهان برساند.
رویایی که سالها در ذهن برزیلیها شکل گرفته بود
کارلو آنچلوتی مدتهاست که گزینه رویایی برزیلیها برای هدایت تیم ملی محسوب میشود.
ادنالدو رودریگس، رئیس وقت کنفدراسیون فوتبال برزیل (CBF)، در سال ۲۰۲۳ در گفتوگو با رویترز درباره آنچلوتی گفته بود: «او احترام همه بازیکنان را بدون استثنا برانگیخته است. نه فقط رونالدو نازاریو یا وینیسیوس جونیور، بلکه تمام بازیکنانی که تحت هدایت او بازی کردهاند. من واقعاً شیفته صداقت او در کار و ثباتی هستم که در تمام دوران حرفهایاش نشان داده است. او نیازی به معرفی ندارد. آنچلوتی یک مربی سطح اول با کارنامهای سرشار از موفقیت است و امیدواریم دستاوردهای بیشتری هم کسب کند.»
اما محبوبیت آنچلوتی تنها به بازیکنان محدود نمیشد.
رودریگس در ادامه گفت: «به نظر میرسد او محبوبترین گزینه هواداران هم باشد. هر جا در برزیل میروم، در هر ورزشگاهی که حاضر میشوم، اولین اسمی که هواداران از من میپرسند آنچلوتی است. مردم با محبت و احترام فراوان درباره او صحبت میکنند و این نتیجه سالها کار حرفهای و درخشان اوست.» او در پایان اضافه کرد: «باید به خدا توکل کنیم، زمان مناسب را انتظار بکشیم و ببینیم آیا میتوانیم این اتفاق را رقم بزنیم یا نه؛ در حالی که به دنبال انتخاب سرمربی جدید تیم ملی برزیل هستیم.»
جالب اینکه اشتیاق برای حضور آنچلوتی فقط در میان مدیران و هواداران دیده نمیشد. بازیکنان تیم ملی نیز مشتاقانه منتظر چنین اتفاقی بودند.
ادرسون، دروازهبان تیم ملی برزیل، حتی با لحنی طنزآمیز گفته بود: «تمام تلاشم را میکنم تا منچسترسیتی رئال مادرید را از لیگ قهرمانان اروپا حذف کند تا آنچلوتی هرچه سریعتر به برزیل بیاید!»
ماجراجویی تازه برای مردی که همه چیز را فتح کرده بود
خود آنچلوتی نیز بارها اعتراف کرده بود که بحث حضورش روی نیمکت برزیل به سوژهای ثابت در رختکن رئال مادرید تبدیل شده است؛ رختکنی که در آن بازیکنانی مانند کاسمیرو، وینیسیوس جونیور، ادر میلیتائو و رودریگو حضور داشتند. او در این باره گفته بود: «ما دوستان خوبی هستیم و به همین دلیل زیاد درباره این موضوع شوخی میکنند و میخندند. اما واقعیت متفاوت است. من تا سال ۲۰۲۴ با رئال مادرید قرارداد دارم.»
در نهایت نهتنها به قرارداد خود پایبند ماند، بلکه آن را تا سال ۲۰۲۶ تمدید کرد؛ اتفاقی که در آن زمان به معنای پایان رویای برزیلیها برای سپردن هدایت تیم ملی به او به نظر میرسید. اما فوتبال، بهویژه در سانتیاگو برنابئو، ورزشی است که همهچیز در آن میتواند ظرف چند ماه تغییر کند. پس از فصل دشوار ۲۵-۲۰۲۴ که بدون حتی یک جام برای رئال مادرید به پایان رسید، فلورنتینو پرس تصمیم گرفت تغییرات گستردهای در ساختار فنی باشگاه ایجاد کند.
با این وجود، آنچلوتی هیچ نشانهای از ناراحتی یا دلخوری نشان نداد. او با صراحت گفت: «اگر چهار سال قبل کسی به من میگفت که در این مدت ۱۱ جام به دست خواهیم آورد، با خون خودم آن را امضا میکردم.» او افزود: «این فصل خوب نبود، اما کل این دوره فراموشنشدنی بود. از هیچ چیز پشیمان نیستم. دوران فوقالعادهای را پشت سر گذاشتم و فکر میکنم همه همین احساس را دارند. اما هر چیزی روزی به پایان میرسد. فوتبال هم مانند زندگی یک ماجراجویی است که بالاخره تمام میشود.»
و خوششانسی او این بود که پیش از پایان این ماجراجویی، مقصد بعدیاش مشخص شده بود.
آخرین چالش بزرگ در زندگی حرفهای آنچلوتی
فوتبال ملی تقریباً تنها قلمرویی بود که آنچلوتی هنوز آن را فتح نکرده بود. مربیای که پنج بار فاتح لیگ قهرمانان اروپا شده بود؛ دو بار با میلان و سه بار با رئال مادرید. مردی که تنها سرمربی تاریخ فوتبال محسوب میشود که موفق به کسب عنوان قهرمانی در هر پنج لیگ معتبر اروپا شده است. در سوی دیگر، هیچ نیمکتی در فوتبال جهان بزرگتر از نیمکت تیم ملی برزیل نیست. پرافتخارترین تیم تاریخ جام جهانی که پنج بار قهرمان جهان شده اما از سال ۲۰۰۲ تاکنون موفق به فتح این رقابتها نشده است.
مشکل برزیل فقط نتایج نبود. مسئله اصلی از دست رفتن هویت تاریخی این تیم بود. دیگر خبری از آن فوتبال چشمنواز، خلاق و هیجانانگیزی که جهان آن را با نام «ژوگو بونیتو» یا «بازی زیبا» میشناخت نبود.
برزیل به تیمی کسلکننده و قابل پیشبینی تبدیل شده بود. برای بسیاری از هواداران، تحمل چنین تغییری غیرممکن بود. تا جایی که رونالدینیو، اسطوره بزرگ فوتبال برزیل، پیش از آغاز کوپا آمریکای ۲۰۲۴ اعلام کرد دیگر از تیم ملی حمایت نخواهد کرد. او پس از تساوی ۱-۱ مقابل آمریکا در یک دیدار دوستانه در اینستاگرام نوشت: «دیگر کافی است. من خسته شدهام. این روزها برای هر کسی که فوتبال برزیل را دوست دارد، بسیار ناراحتکننده است. پیدا کردن انگیزه برای تماشای بازیها روزبهروز سختتر میشود.»
او در ادامه نوشت: «شاید این یکی از بدترین تیمهای چند سال اخیر برزیل باشد. تیمی که هیچ رهبر قابل احترامی ندارد و بیشتر بازیکنانش در حد متوسط هستند.»
آنچلوتی دقیقاً در لحظه مناسب از راه رسید
اظهارات رونالدینیو طبیعتاً به مذاق بازیکنان تیم ملی خوش نیامد؛ بهویژه رافینیا. اما واقعیت این بود که عملکرد برزیل نیز چیزی برای دفاع از خود باقی نگذاشته بود. سلسائو در کوپا آمریکای ۲۰۲۴ نمایشهایی فاجعهبار ارائه داد. این تیم پس از کسب تنها یک پیروزی در چهار مسابقه، در مرحله یکچهارم نهایی و در ضربات پنالتی مقابل اروگوئه حذف شد. با وجود این ناکامی، دوریوال جونیور در سمت خود باقی ماند. اما این ماندگاری تنها تا مارس ۲۰۲۵ ادامه داشت. شکست تحقیرآمیز ۴ بر ۱ مقابل آرژانتین در رقابتهای انتخابی جام جهانی، پایان کار او را رقم زد.
در چنین شرایطی، ورود آنچلوتی دقیقاً همان شوک مثبتی بود که فوتبال برزیل به آن احتیاج داشت؛ بهویژه در دورهای که فدراسیون فوتبال این کشور نیز با پروندههای فساد دستوپنجه نرم میکرد.
رودریگس هنگام معرفی او گفت: «این انتخاب پیامی روشن به جهان میفرستد؛ اینکه ما مصمم هستیم دوباره به بالاترین جایگاه فوتبال جهان بازگردیم. او بزرگترین مربی تاریخ است و اکنون هدایت بزرگترین تیم جهان را بر عهده گرفته است. با هم فصلهای درخشان تازهای برای فوتبال برزیل خواهیم نوشت.»
البته همه با این تصمیم موافق نبودند. برخی از ستارههای سابق تیم ملی معتقد بودند اینکه برزیل مجبور شده برای انتخاب سرمربی به خارج از کشور نگاه کند، خود نشانهای از بحران مربیگری در داخل کشور است. با این حال، دو مربی قهرمان جهان یعنی کارلوس آلبرتو پریرا و لوئیس فلیپه اسکولاری با روی باز از او استقبال کردند. اسکولاری حتی شخصاً در مراسم معارفه رسمی آنچلوتی حاضر شد.
رونالدینیو نیز موضع خود را تغییر داد و بار دیگر به جمع حامیان تیم ملی بازگشت. او گفت: «من با آنچلوتی کار کردهام و او را بهخوبی میشناسم. فکر میکنم فدراسیون تصمیم درستی گرفته است. از این انتخاب خوشم میآید. بهعنوان یک برزیلی خوشحال هستم و امیدوارم در جام جهانی آینده عملکرد فوقالعادهای داشته باشد.»
با این حال، هنوز مشخص نیست که این امیدها تا چه اندازه به واقعیت تبدیل خواهند شد.
نتایجی که هنوز قانعکننده نیستند
آنچلوتی تاکنون در ۱۱ مسابقه هدایت برزیل را بر عهده داشته و تنها شش پیروزی کسب کرده است. عملکرد تیم نیز به هیچ وجه ثبات لازم را نداشته است. شکست ۳ بر ۲ مقابل ژاپن در ماه نوامبر، شاید بهترین نمونه برای توصیف این بیثباتی باشد.
برزیل نیمه نخست را با برتری ۲ بر صفر به پایان رساند، اما در نیمه دوم طی کمتر از بیست دقیقه سه گل دریافت کرد و برای نخستین بار در تاریخ برابر ساموراییهای آبی شکست خورد. شکست دوستانه ۲ بر ۱ مقابل فرانسه در ماه مارس حتی نگرانکنندهتر بود. فرانسه بیش از ۳۵ دقیقه با ده نفر بازی کرد، اما برزیل نتوانست از این برتری عددی استفاده کند. در واقع مشخص نبود چه چیزی بیشتر نگرانکننده است؛ نمایش بیروح برزیل پیش از اخراج دایو اوپامکانو یا رضایت آنچلوتی از عملکرد تیم. سرمربی ایتالیایی پس از مسابقه گفت: «فکر میکنم بازی امروز به روشنی به من نشان داد که ما میتوانیم با بهترین تیمهای جهان رقابت کنیم.» اظهارنظری که برای بسیاری عجیب بود.
برزیل در نیمه نخست تنها ۳۵.۴ درصد مالکیت توپ داشت و حتی یک شوت در چارچوب نیز ثبت نکرده بود. بنابراین اگر این مسابقه باعث شده بود آنچلوتی به توانایی تیمش برای قهرمانی در جام جهانی ایمان بیاورد، برای بسیاری از منتقدان تنها یک نتیجه داشت: افزایش تردیدها درباره کیفیت واقعی این تیم و تشدید درخواستها برای بازگشت نیمار.
هیچ تیم کاملی وجود ندارد
برای کشوری که زمانی همزمان از روبرتو کارلوس و کافو در دو سمت خط دفاع استفاده میکرد، کمبود بازیکنان سطح جهانی در پست مدافع کناری بسیار عجیب به نظر میرسد. به احتمال فراوان وسلی و داگلاس سانتوس، دو بازیکن کمتجربهتر، در دیدار افتتاحیه جام جهانی مقابل مراکش در ۱۳ ژوئن به میدان خواهند رفت. اهمیت کاسمیروی ۳۴ ساله نیز تصویری نهچندان امیدوارکننده از نسل جدید هافبکهای برزیل ارائه میدهد. علاوه بر این، نگرانی جدی درباره وابستگی بیش از حد تیم به برونو گیمارش وجود دارد؛ بازیکنی که در صورت غیبت او، ساختار خط میانی ممکن است کاملاً فروبپاشد.
برای کاهش این مشکل، آنچلوتی ظاهراً تصمیم گرفته از سیستم جاهطلبانه ۴-۲-۴ خود فاصله بگیرد و با اضافه کردن یک هافبک دیگر، تعادل بیشتری در تیم ایجاد کند. دانیلو، هافبک آماده و پرانرژی، یکی از گزینههای اصلی برای این نقش محسوب میشود. در خط حمله نیز وضعیت چندان بهتر نیست. در چهار سال گذشته مهاجمان متعددی تلاش کردهاند شماره ۹ برزیل را به نام خود ثبت کنند، اما هیچکدام موفق نبودهاند. به همین دلیل درخواستها برای بازگشت نیمار شدت گرفته است.
نیمار یک مهاجم نوک کلاسیک نیست، اما بهترین گلزن تاریخ فوتبال برزیل و یکی از محبوبترین چهرههای این کشور به شمار میرود. همین موضوع توضیح میدهد که چرا آنچلوتی تصمیم گرفت او را در فهرست ۲۶ نفره خود قرار دهد. سرمربی ۶۶ ساله بهخوبی میداند که تیمش دیگر بازیکنانی مانند پله، روماریو یا رونالدو را در اختیار ندارد. اما در عین حال معتقد است نیمار حتی اگر نتواند در زمین تفاوت بزرگی ایجاد کند، خارج از زمین همچنان میتواند تأثیرگذار باشد. حضور او باعث ایجاد شور و انگیزه در اردو شد. کاسمیرو و دیگر بازیکنان با اشتیاق فراوان از بازگشت نیمار استقبال کردند. و آنچلوتی بهتر از هر کسی میداند که معمولاً تیمهای شاد و متحد، تیمهای موفقی نیز هستند.
مأموریتی بزرگ برای بهترین مدیر رختکن فوتبال جهان
شاید تواناییهای تاکتیکی آنچلوتی هنوز هم کمتر از آنچه شایسته است مورد توجه قرار گیرد. اما آنچه او را از بسیاری از مربیان بزرگ متمایز میکند، توانایی کمنظیرش در مدیریت انسانها و متحد کردن رختکنهای پراختلاف است. او استاد مدیریت بازیکنان است. رهبری محبوب که حتی خودمحورترین ستارهها را متقاعد میکند منافع تیم را بر منافع فردی ترجیح دهند. از این منظر، همکاری آنچلوتی و برزیل شبیه پیوندی است که انگار از ابتدا برای موفقیت ساخته شده است. البته او ترجیح میداد زمان بیشتری برای آمادهسازی تیم در اختیار داشته باشد.
خودش بهتر از هر کسی میداند که برزیل هنوز مشکلات فراوانی دارد و فاصله زیادی با یک تیم بینقص دارد. اما همانطور که خودش میگوید: «هیچ تیم کاملی در این جام جهانی وجود ندارد.»
شاید تنها تفاوت در این باشد که برزیل، برای بزرگترین مأموریت فوتبال جهان، بهترین سرمربی ممکن را در اختیار دارد.
همچنین بخوانید: روماریو و خودشیفتگیاش؛ جای من کنار پله و مارادوناست/ نسل ما تمام شد