همواره نگرانیهایی درباره دشواری ورود هواداران به ایالات متحده برای حضور در جام جهانی ۲۰۲۶ وجود داشت، اما انتظار نمیرفت این مشکلات دامنگیر یکی از اعضای رسمی مسابقات شود: یک داور.
جام جهانی قرار است بهترینهای فوتبال جهان را گرد هم آورد؛ از بازیکنان و مربیان گرفته تا داوران و دیگر مسئولان اجرایی. با این حال، پرونده عمر آرتان، داور بینالمللی اهل سومالی و داور برتر قاره آفریقا، به یکی از جنجالیترین موضوعات پیش از آغاز این تورنمنت تبدیل شده است.
بازگرداندن داور پس از بازجویی طولانی
عمر آرتان، اهل سومالی، برای پیوستن به ۵۱ داور دیگر وارد میامی شد، اما پس از آنچه خودش بازجویی ۱۱ ساعته توسط مأموران مهاجرت آمریکا توصیف کرده، به کشورش بازگردانده شد. او که قرار بود یکی از داوران رسمی جام جهانی باشد، اجازه ورود نیافت؛ موضوعی که موجی از انتقادها را به همراه داشت.
پیارا پاوار، مدیر اجرایی سازمان ضدتبعیض Fare گفت: «کاملاً روشن است که نگرانیها درباره سیاست ویزای ایدئولوژیک و تبعیضآمیز دولت آمریکا در حال تحقق است. هرگز چنین صحنه مضحکی ندیدهایم که یک داور رسمی فیفا هنگام ورود برای آمادهسازی نهایی جام جهانی، رد شود.»
نگرانیها درباره کنترل مرزی
در کنار این موضوع، نگرانیها درباره احتمال حضور اداره مهاجرت و گمرک آمریکا (ICE) در ورزشگاهها و تأثیر آن بر هواداران نیز مطرح شده است. اکنون که تنها ۴۸ ساعت باقیمانده تا آغاز مسابقات، این سوال مطرح است که آیا فیفا اساساً کنترل اتفاقات خارج از ورزشگاهها را در اختیار دارد یا خیر.
مسیر حرفهای آرتان
عمر آرتان در سال ۲۰۲۵ سالی درخشان داشت و نخستین سومالیایی شد که یک فینال قارهای را قضاوت کرد. او در ژوئن ۲۰۲۵ دیدار برگشت فینال لیگ قهرمانان آفریقا بین پیرامیدز و مامِلودی سانداونز را سوت زد.
فیفا سپس او را برای جام جهانی زیر ۲۰ سال در شیلی انتخاب کرد؛ جایی که سه بازی از جمله دیدار ردهبندی را قضاوت کرد. او همچنین در جام ملتهای آفریقا نیز داور بود. در مارس ۲۰۲۶، او به بزرگترین افتخار حرفهایاش رسید: انتخاب برای جام جهانی بزرگسالان. او گفته بود: «رویای هر داور حضور در جام جهانی است. وقتی انتخاب میشوی حس میکنی همه تلاشهایت معنا پیدا کرده.»
اما اکنون بهجای حضور در جام جهانی، به موگادیشو بازگشته است.
ببینید: استقبال پرشور از داور دیپورتی!
روایت آرتان از بازجویی
او به نیویورک تایمز گفت در بدو ورود ۱۱ ساعت بازجویی شده و سپس چند ساعت بازداشت بوده است. او تأکید کرد: «تمام مدارک و ویزای معتبر را در اختیار داشتم.»
با این حال، اندرو جولیانی، رئیس کارگروه کاخ سفید برای جام جهانی، اعلام کرد: «نمیتوانم درباره جزئیات اطلاعاتی اظهار نظر کنم، اما تصمیم مأموران گمرک و مرزبانی درست بوده و از آن حمایت میکنم.»
این موضعگیری نشان میدهد سیاستهای مهاجرتی دولت آمریکا شامل استثنا برای هیچ فردی، حتی اعضای رسمی فیفا، نمیشود.
در این رابطه بخوانید: رد ورود به آمریکا به دلیل ارتباطات مشکوک تروریستی
واکنشها و انتقادها
این اتفاق واکنشهای گستردهای در پی داشت. ایان رایت، بازیکن سابق تیم ملی انگلیس و آرسنال، در شبکههای اجتماعی نوشت: «هر چند ساعت یک خبر جدید: هوادار رد میشود، بازیکن رد میشود، مسئول رد میشود، خبرنگار رد میشود، حالا هم داور. این یک جام جهانی آشفته است.»
نقش ترامپ و فضای سیاسی آمریکا
جانی اینفانتینو، رئیس فیفا، طی سالهای اخیر روابط نزدیکی با دونالد ترامپ برقرار کرده است. ترامپ حتی نخستین جایزه صلح فیفا را دریافت کرد که در مراسم قرعهکشی جام جهانی در دسامبر اعطا شد. چند هفته بعد، تنشهای ژئوپلیتیکی افزایش یافت و آمریکا درگیر مجموعهای از عملیات نظامی در خارج از کشور شد. در فوریه، آمریکا همراه با اسرائیل حملاتی علیه ایران انجام داد؛ برای نخستین بار، میزبان جام جهانی در شرایطی قرار گرفت که با یکی از کشورهای حاضر در تورنمنت در وضعیت تقابل نظامی بود.
ترامپ در سال ۲۰۱۷ هنگام آغاز ریاستجمهوریاش، فرمان ممنوعیت ورود اتباع هفت کشور عمدتاً مسلمان از جمله سومالی را صادر کرد. در همان زمان، اینفانتینو گفته بود چنین سیاستهایی میتواند میزبانی جام جهانی را زیر سوال ببرد: «هر تیمی که به جام جهانی راه پیدا میکند باید امکان ورود به کشور میزبان را داشته باشد، در غیر این صورت اساساً جام جهانی معنا ندارد.»
اما در سال ۲۰۲۳، پس از آنکه مقامات محلی اجازه حضور تیم اسرائیل را ندادند، فیفا میزبانی جام جهانی زیر ۲۰ سال را از اندونزی گرفت. اکنون مواضع گذشته اینفانتینو در برابر آمریکا، از نگاه منتقدان، رنگ باخته است.
در ژوئن ۲۰۲۵، ترامپ ممنوعیت کامل ورود برای ۱۲ کشور از جمله سومالی، جمهوری دموکراتیک کنگو، ایران و هائیتی را اعلام کرد. او همچنین در آستانه قرعهکشی جام جهانی در دسامبر ۲۰۲۵، اظهارات تندی درباره مهاجران سومالیایی مطرح کرد و گفت: سومالی تقریباً اصلاً کشور نیست… فقط مردمش همینطور سرگرداناند و همدیگر را میکشند…» او مهاجران سومالیایی را «زباله» نامید و گفت باید «به جایی که آمدهاند برگردند.»
نگرانی از تشدید سیاستهای مهاجرتی
فیفا اعلام کرده در فرآیندهای مهاجرتی کشور میزبان دخالتی ندارد، اما پرسشها درباره اینکه چگونه چنین شرایطی برای یک داور رسمی رخ داده همچنان باقی است.
در روسیه ۲۰۱۸، ورود تقریباً بدون ویزا بود و هواداران فقط با پاسپورت و Fan ID وارد میشدند. در قطر ۲۰۲۲ نیز کارت هیا نقش مجوز ورود و حضور در مسابقات را داشت. اما در آمریکا ساختار سختگیرانه مهاجرتی باعث نگرانی گسترده شده است.
کاهش حضور هواداران و مشکلات ویزا
گزارشهایی وجود دارد که برخی هواداران از کشورهای مختلف، از جمله عراق، از ادامه روند سفر منصرف شدهاند. ایران نیز اعلام کرده بخشی از سهمیه بلیتهایش برای مرحله گروهی لغو شده است.
تیم ملی ایران باید بهزودی برای نخستین بار وارد خاک آمریکا شود، اما گزارشها از عدم صدور ویزا برای برخی اعضای کادر فنی حکایت دارد. اگر تیمی نتواند در مسابقات خود حاضر شود، این اتفاقی بیسابقه خواهد بود.
این ماجرا اکنون فراتر از یک پرونده فردی درباره یک داور است. آنچه رخ داده، پرسشهای جدی درباره میزان هماهنگی میان فیفا و دولت آمریکا ایجاد کرده است.
در حالی که فیفا مسئول برگزاری بزرگترین رویداد فوتبالی جهان است، نشانهها حاکی از آن است که سیاستهای مهاجرتی کشور میزبان میتواند حتی بر اجرای عملی این رویداد نیز سایه بیندازد؛ تا جایی که برخی منتقدان این سوال را مطرح میکنند: آیا هنوز فیفا کنترل جام جهانی را در دست دارد، یا این دولت میزبان است که قواعد را تعیین میکند؟
بیشتر بخوانید: نقطه پایان، زیر نظر مردی که عقده پیامبری دارد/ جامی که شوربختانه نمیتوان نادیده گرفت!