جام جهانی ۲۰۲۶ در حالی شروع شد که اقتصاد ایران روزهای بسیار سختی را میگذراند و قیمت دلار پس از افتی قابل توجه به ۱۷۰هزار تومان رسیده است و البته نوسان آن همچنان ادامه دارد. نوسانی که گاهی اوقات، خودش به اندازه گران بودن دلار لطمه میزند!
بد نیست به بهانه آغاز جام جهانی، اولین دوره حضور تیم ملی فوتبال ایران در این مسابقات را ملاک قرار بدهیم و از آن دوره یعنی آرژانتین ۱۹۷۸ به بعد، پلهپله با یکدیگر قیمت ارز در ایران را مورد ارزیابی قرار بدهیم.
پرواز با دلار ۷ تومانی
کاروان تیم ملی فوتبال ایران در حالی در روزهای ابتدایی خرداد ۱۳۵۷ به سمت آرژانتین پرواز کرد که قیمت دلار در ایران ۷ تومان بود. منظورمان از ۷ تومان یعنی دقیقا ۷ تا تکتومانی! نکته جالب توجه اینکه اگر کسی به بانک ملی مراجعه میکرد و مدارک سفر ارائه میداد، میتوانست هر دلار را دو ریال کمتر خریداری کند!
سالهای غیبت تیم ملی و قدرتنمایی دلار
در بهمن همان سال ۵۷ یعنی چند ماه پس از حضور تیم ملی در جام جهانی ۱۹۷۸، انقلاب به وقوع پیوست و اتفاقاتی نظیر اعمال تحریمها و آغاز جنگ با عراق موجب افزایش قیمت دلار شد. جام جهانی ۱۹۸۲ در حالی خردادماه سال ۱۳۶۱ به میزبانی اسپانیا سوت خورد که جامعه ایران سرمست از آزادی خرمشهر بود و اقتصاد کشورمان نیز دلار ۳۵ تومانی را تجربه میکرد. قیمتی که خرداد ۱۳۶۵ و هنگامی که جنگ تحمیلی هنوز ادامه داشت، در ابتدای جام جهای ۱۹۸۶مکزیک به ۷۳ تومان رسیده بود. حتما به خاطر دارید که تیم ملی فوتبال ایران در پیکارهای انتخابی جامهای جهانی ۱۹۸۲ و ۱۹۸۶ اصلا شرکت نکرد.
ما در رقابتهای انتخابی جام جهانی ۹۰ ایتالیا شرکت کردیم و ناموفق بودیم تا خرداد ماه ۱۳۶۹ هنگامی که دلار به ۱۳۵ تومان رسیده بود، آرژانتین و کامرون جدال افتتاحیه جام جهانی ۱۹۹۰ را برگزار کنند. ناگفته پیداست که تیم ملی فوتبال کشورمان در راه رسیدن به جام جهانی ۱۹۹۴ آمریکا نیز ناکام ماند و این مسابقات خرداد ۱۳۷۳ هنگامی که دلار ۵۰ تومانی را تجربه میکردیم، شروع شد.
سفر به فرانسه با دلار ۶۳۰ تومانی
بعد از ۲۰ سال و با رقم خوردن حماسه ملبورن، تیم ملی فوتبال ایران دوباره مسافر جام جهانی شد و خرداد ماه ۱۳۷۷ در حالی مراسم افتتاحیه جام جهانی ۱۹۹۸ فرانسه آغاز شد که توریستهای ایرانی برای سفر به سرزمین ایفل، دلار ۶۳۰ تومانی خریدند.
جام جهانی ۲۰۰۲ نیز در حالی به میزبانی کره جنوبی و ژاپن شروع شد که ما در آن حضور نداشتیم و زنگ آغاز مسابقات با دلار ۸۰۰ تومانی زده شد.
اخراج محمد دادکان؛ وقتی دلار ۹۰۰ تومان بود
حتما جام جهانی ۲۰۰۶ و حضور ایران در آن مسابقات و اخراج کردن محمد دادکان بلافاصله پس از پایان جدال با آنگولا را به خاطر دارید. اتفاقاتی عجیب و غریب که مسابقاتی پرحاشیه را برایمان رقم زد، بد نیست بدانید هنگام رقم خوردن تمام این حواشی، قیمت دلار ۹۰۰ تومان بود! البته در جام جهانی ۲۰۱۰ که ما غیبت داشتیم نیز میتوانستید از صرافیها به قیمت ۱۱۰۰ تومان دلار بخرید.
آغاز صعود دلار
سیر صعودی دلار اگرچه طی سالهای اخیر ادامه داشته ولی از اواسط پاییز ۱۳۹۰ سرعتی عجیب به خود گرفت و خرداد ۱۳۹۳ هنگام آغاز جام جهانی ۲۰۱۴ برزیل، ما برای خریدن یک دلار باید ۳۴۵۰ تومان از جیب میدادیم. رقمی که خرداد ۱۳۹۷ و هنگام به صدا درآمدن سوت شروع جام جهانی ۲۰۱۸ روسیه به ۴۵۰۰ تومان رسیده بود! تورنمنتهایی که تیم ملی ایران نیز در آنها حضور داشت.
وقتی دلار ۳۲هزار تومان بود
اواخر آبان ۱۴۰۱ هنگامی که جام جهانی ۲۰۲۲ قطر شروع میشد، همه ما از قیمت ۳۲هزار تومانی دلار شگفتزده و بسیار ناراحت بودیم ولی این رقم الان برایمان به چیزی فراتر از آرزو تبدیل شده چون جام جهانی ۲۰۲۶ با نرخ دلار ۱۷۰هزار تومانی برای ما استارت خورده است! اتفاقی تلخ که امیدواریم در آینده به شکلی معکوس رقم بخورد و شاهد افت قیمت ارز و تقویت ارزش پول ملی باشیم.
این نکته را هم باید خدمت شما عزیزان خاطرنشان کنیم که در برخی از سالهایی که برشمردیم، به ویژه در دهه ۹۰ و دهه کنونی، قیمت دلار در طول یک سال نوسان بسیار زیادی داشت ولی ما سعی کردیم رقم آن در زمان شروع جام جهانی را ملاک قرار بدهیم.
شاید ندیده باشید: ویدیو| گزیدهای از افتتاحیه جام جهانی در کانادا/ ترانههایی که خوانده شد