دان نلسون، دومین مربی پرافتخار تاریخ NBA از نظر تعداد پیروزی، پنجبار قهرمان NBA بهعنوان بازیکن و عضو تالار مشاهیر بسکتبال نایسمیت، در ۸۶سالگی درگذشت.
خانواده نلسون با انتشار بیانیهای اعلام کردند: «صبح یکشنبه، همسر، پدر و پدربزرگِ محبوب ما، دان نلسون، در آرامش و در حالی که اعضای خانوادهاش در کنارش بودند، چشم از جهان فروبست. در طول هفته پایانی زندگیاش، دوستان و اعضای خانواده او را در آغوش محبت خود گرفتند و با یادآوری خاطرات ارزشمند، موهبت دوستی با او را گرامی داشتند.»
نلسون طی ۳۱ فصل مربیگری در NBA، هدایت تیمهای میلواکی باکس، گلدن استیت وریرز در دو مقطع، نیویورک نیکس و دالاس موریکس را برعهده داشت و با ثبت ۱۳۳۵ پیروزی و ۱۰۶۳ شکست در فصل عادی، کار خود را به پایان رساند.
او هنگام بازنشستگی، رکورد بیشترین پیروزی یک سرمربی در تاریخ NBA را در اختیار داشت؛ رکوردی که در مارس ۲۰۲۲ توسط گرگ پاپوویچ، سرمربی سنآنتونیو اسپرز، شکسته شد. نلسون اکنون با ۱۳۳۵ برد در رده دوم تاریخ NBA قرار دارد.
نلسون بهعنوان بازیکن نیز پنج بار قهرمان NBA شد. او طی ۱۱ فصل حضورش در بوستون سلتیکس، به پنج عنوان قهرمانی دست یافت و این باشگاه در سال ۱۹۷۸ پیراهن شماره ۱۹ او را بازنشسته کرد. نلسون در مجموع ۱۴ فصل در NBA بازی کرد.
باشگاه بوستون سلتیکس در بیانیهای اعلام کرد: «سلتیکس عمیقترین مراتب تسلیت خود را به خانواده نلسون، عزیزانش و تمام افرادی که او در طول زندگی پربار و تأثیرگذارش در بسکتبال و خارج از آن تحت تأثیر قرار داد، ابراز میکند.»
نلسون بلافاصله پس از پایان دوران بازی، در فصل ۷۷-۱۹۷۶ بهعنوان دستیار به کادر فنی میلواکی باکس پیوست. تنها ۱۵ بازی از آن فصل گذشته بود که پس از اخراج لری کاستلو، هدایت تیم را بهعنوان سرمربی برعهده گرفت.
او در فصل بعد، علاوه بر سرمربیگری، سمت مدیرکل میلواکی را نیز برعهده گرفت و در طول ۳۱ فصل فعالیت در NBA، با سبک متفاوت و نوآورانهای که بعدها به «نلی بال» (Nellie Ball) شهرت پیدا کرد، نام خود را در تاریخ لیگ جاودانه کرد.
فلسفه «نلی بال» سالها جلوتر از زمان خود بود. نلسون با تکیه بر بازیکنان کوتاهقامتتر و چابکتر، تیمهایش را به سمت بازی سریع سوق میداد و تلاش میکرد با استفاده از سرعت، مچآپهای نامناسب برای حریف ایجاد کند. این سبک بعدها در سراسر NBA مورد استقبال قرار گرفت و حتی سالها پس از بازنشستگی نلسون نیز مورد استفاده قرار گرفت.
استیو کر، سرمربی گلدن استیت وریرز، در واکنش به درگذشت نلسون گفت: «دان نلسون یک نوآور واقعی بود و تأثیر او بر بازی بسکتبال همچنان احساس میشود. او همواره تفکرات مرسوم را به چالش میکشید، ترکیبها و سبکهای مختلف بازی را امتحان میکرد و امکاناتی را در بازی میدید که بسیاری دیگر قادر به دیدنشان نبودند. بخش زیادی از چیزهایی که امروز در NBA مدرن عادی هستند، ریشه در رویکرد نلی به بازی دارند.»
سبک بازی سریع نلسون شاید بیش از هر مقطع دیگری در نخستین دوره حضورش در گلدن استیت، در اوایل دهه ۱۹۹۰، به چشم آمد؛ دورهای که با نام «Run TMC» شناخته میشد و سه ستاره آینده تالار مشاهیر، تیم هارداوی، میچ ریچموند و کریس مالین، در آن حضور داشتند. نلسون ایده استفاده همزمان از این سه گارد را مطرح کرد؛ تصمیمی که در آن زمان بسیار جسورانه محسوب میشد.
تیم هارداوی درباره مربی سابقش گفت: «نلی از زمان خودش جلوتر بود و هیچکس دیگری مثل او وجود نداشت. او تأثیر فوقالعادهای بر دوران حرفهای من و همچنین بر بازی بسکتبال داشت. دلم برایش تنگ خواهد شد و افکار و دعاهایم با جوی، دانی و تمام خانواده نلسون است.»
میچ ریچموند و کریس مالین نیز روز یکشنبه با انتشار بیانیههایی از نلسون تقدیر کردند؛ احساسی که بسیاری از شاگردان سابق این مربی باسابقه نیز با آن همراه شدند.
نلسون سه بار، در سالهای ۱۹۸۳، ۱۹۸۵ و ۱۹۹۲، عنوان بهترین مربی سال NBA را به دست آورد، اما هرگز نتوانست بهعنوان سرمربی قهرمان NBA شود.
او در ۱۱ فصل حضورش در میلواکی تنها دو بار از رسیدن به پلیآف بازماند و هفت قهرمانی متوالی در بخش مرکزی کنفرانس شرق به دست آورد. با این حال، هرگز نتوانست تیمش را به فینال NBA برساند و در نهایت، پس از ناکامی در عبور از سد قدرتهایی مانند بوستون و فیلادلفیا، پس از پایان فصل ۸۷-۱۹۸۶ از سمت خود استعفا داد.
نلسون پس از یک فصل فعالیت بهعنوان تحلیلگر تلویزیونی، بار دیگر به نیمکت بازگشت و هدایت گلدن استیت را برعهده گرفت. او هفت فصل در این تیم ماند و در میانه فصل ۹۵-۱۹۹۴ استعفا کرد. نلسون پیش از فصل ۰۷-۲۰۰۶ برای دومین بار به وریرز بازگشت و چهار فصل دیگر نیز روی نیمکت این تیم نشست تا آخرین دوره مربیگریاش در NBA رقم بخورد.
او پیش از آغاز فصل ۹۶-۱۹۹۵ هدایت نیویورک نیکس را پذیرفت، اما پس از ثبت ۳۴ پیروزی و ۲۵ شکست از سمت خود برکنار شد و جف ونگاندی، دستیارش، جای او را گرفت.
نلسون یک سال بعد به دالاس موریکس پیوست و نقش مهمی در تغییر مسیر این تیم ایفا کرد. او با انجام چند معامله در روز درفت، زمینه جذب دو ستاره آینده تالار مشاهیر، دیرک نوویتسکی و استیو نش، را فراهم کرد.
نلسون هشت فصل هدایت موریکس را برعهده داشت و پسرش، دانی نلسون، که دستیار او بود، در مقطعی مدیرکل باشگاه نیز شد. همکاری پدر و پسر سرانجام در ژوئن ۲۰۲۱ و پس از اختلافات شدید به پایان رسید.
نلسون در سالهای پایانی دوران مربیگریاش در گلدن استیت، نقش مهمی در جذب ستارهای دیگر داشت که بعدها مسیر این باشگاه را تغییر داد. در درفت NBA سال ۲۰۰۹، او برخلاف نظر غالب کارشناسان، گلدن استیت را متقاعد کرد استفن کری را با انتخاب هفتم به خدمت بگیرد.
کری در بیانیهای گفت: «یکی از دلایل اصلی انتخاب من توسط وریرز، دان نلسون بود. گفته میشد او علاقهای به بازیکنان تازهوارد نداشت، اما از همان روز اول من را به چالش کشید و به من فرصت داد بهترین نسخه خودم را در زمین ارائه کنم. او در تنها فصلی که با هم داشتیم چیزهای زیادی به من آموخت و هرگز شبی را که در مینهسوتا به پرافتخارترین مربی تاریخ NBA از نظر تعداد برد تبدیل شد، فراموش نمیکنم. همه ما برای او بسیار خوشحال بودیم. او تأثیری غیرقابلاندازهگیری بر این ورزش گذاشت و بهعنوان یکی از بزرگترین ذهنهای تاریخ این بازی شناخته خواهد شد. او یک نماد واقعی بود و دلم برایش تنگ خواهد شد؛ همانطور که بیشمار افرادی که در طول دوران حرفهای افسانهایاش تحت تأثیر قرار داد، از جمله خود من، دلتنگش خواهند شد.»
نلسون دو بار هدایت تیم منتخب آلاستار NBA را برعهده داشت و در سال ۱۹۹۴ نیز «دریم تیم ۲» را به مدال طلای مسابقات قهرمانی جهان فیبا رساند.
او در سال ۲۰۱۲ به تالار مشاهیر بسکتبال راه یافت. نلسون در سال ۲۰۲۵ نیز جایزه یک عمر دستاورد چاک دالی را از انجمن مربیان بسکتبال NBA دریافت کرد.
نلسون که از انتقال لوکا دونچیچ از دالاس موریکس به لسآنجلس لیکرز در یک معامله بزرگ ناراضی بود، در مراسم اهدای این جایزه یک جفت از کفشهای اختصاصی دونچیچ از برند جردن را پوشید و این انتقال را «یک اشتباه بزرگ» توصیف کرد. دونچیچ که در دوران حضورش در دالاس رابطه نزدیکی با دانی نلسون داشت، روز یکشنبه در شبکههای اجتماعی درگذشت دان نلسون را «روزی غمانگیز برای بسکتبال» توصیف کرد.
او نوشت: «درگذشت دان نلسون، روز غمانگیزی برای بسکتبال است. احترام بسیار زیادی برای او و تمام کارهایی که برای این بازی انجام داد قائلم، بهخصوص به خاطر اعتمادی که به بازیکنان بینالمللی داشت. بابت زمانی که در کنار او سپری کردم، قدردانم. امروز به تمام خانواده نلسون فکر میکنم.»
نلسون پس از دوران درخشان دانشگاهیاش در آیووا، در سال ۱۹۶۲ و با انتخاب هفدهم درفت توسط شیکاگو زیفیرز وارد NBA شد. لسآنجلس لیکرز پیش از فصل ۶۴-۱۹۶۳ او را از طریق سیستم معافیتها به خدمت گرفت، اما نلسون فرصت چندانی برای بازی پیدا نکرد.
سپس رد آورباخ، مدیرکل وقت بوستون سلتیکس، پیش از فصل ۶۵-۱۹۶۴ به سراغ او رفت و نلسون را بهعنوان بازیکن آزاد جذب کرد. نلسون طی ۱۱ فصل حضورش در بوستون، بهطور میانگین ۱۱.۴ امتیاز و ۵.۲ ریباند به ثبت رساند و پنج قهرمانی NBA به دست آورد.
مشهورترین لحظه دوران بازی نلسون در پیراهن سلتیکس در دقایق پایانی بازی هفتم فینال NBA سال ۱۹۶۹ مقابل لیکرز رقم خورد؛ جایی که شوت او از خط پرتاب آزاد پس از برخورد با قسمت پشتی حلقه وارد سبد شد و بوستون را سه امتیاز پیش انداخت.
نلسون در مجموع ۱۰۵۳ بازی فصل عادی در پستهای اسمالفوروارد و پاورفوروارد انجام داد و میانگین ۱۰.۳ امتیاز و ۴.۹ ریباند را ثبت کرد. او در ۱۵۰ بازی پلیآف نیز بهطور میانگین ۱۰.۵ امتیاز و ۴.۸ ریباند به دست آورد.
آدام سیلور، کمیسر NBA، در بیانیهای گفت: «دان نلسون با جسارت، خلاقیت و باور عمیق خود، بسکتبال NBA را متحول کرد. او نزدیک به ۵۰ سال در NBA حضور داشت؛ پنج قهرمانی با بوستون سلتیکس بهعنوان بازیکن به دست آورد و سپس یکی از موفقترین و نوآورانهترین دوران مربیگری تاریخ لیگ را رقم زد. او شخصیت منحصربهفرد خود را در تمام کارهایی که انجام میداد به نمایش میگذاشت و تأثیرش بر ورزش ما برای نسلهای آینده نیز ادامه خواهد داشت.»
نلسون پس از پایان دوران مربیگری، در مزرعهای به مساحت ۲۲ هکتار در مائویی، هاوایی، بازنشسته شد و به فعالیتهای اقتصادی روی آورد. او در سال ۲۰۱۹ به برنامه «Real Sports» شبکه HBO گفته بود که در مزرعهاش گل، قهوه و کانابیس پرورش میدهد.
پس از آتشسوزیهای مرگبار مائویی در سال ۲۰۲۳ نیز نلسون املاک اجارهای خود را در اختیار خانوادههایی قرار داد که خانههایشان را از دست داده بودند.
روحش شاد و یادش گرامی..
همچنین بخوانید: از تهدید رئال تا قرارداد روی دستمال؛ خورخه مسی پدری که پشت افسانه لیونل مسی ایستاد