پس از هشت سال استفاده از سیستم VAR و جنجالهای بیشمار داوری که فوتبال اروپا را تحت تأثیر قرار داده، یوفا تصمیم گرفته گامی بیسابقه بردارد. این نهاد، پروژهای با عنوان «Clear Line» را معرفی کرده است؛ پلتفرمی عمومی که برای نخستین بار معیارهای آموزش و تصمیمگیری داوران را در اختیار تمام جامعه فوتبال قرار میدهد؛ از بازیکنان و مربیان و خبرنگاران گرفته تا هوادارانی که سالهاست یک سؤال تکراری دارند: چرا VAR در برخی صحنهها وارد عمل میشود اما در برخی دیگر نه؟
روبرتو روزتی، رئیس کمیته داوران یوفا، درباره فلسفه این پروژه گفت: «سؤالی که همه میپرسند این است که VAR چه زمانی باید دخالت کند. هیچکس نمیداند چه زمانی باید این کار را انجام دهد.»
یوفا برای پاسخ به این پرسش، بیش از ۱۵۰ سناریوی واقعی را که از نزدیک به یک دهه تجربه استفاده از این فناوری به دست آمده، گردآوری کرده و آنها را در قالب کلیپهای آموزشی منتشر کرده است. در این ویدیوها، معیار دقیق تصمیمگیری داوران در موقعیتهای مختلف، صحنه به صحنه توضیح داده میشود.
Clear Line بر چهار موقعیتی تمرکز دارد که طبق پروتکل VAR میتوانند سرنوشت یک مسابقه را تغییر دهند: گلها و اتفاقات منتهی به گل، حوادث داخل محوطه جریمه که میتوانند به اعلام پنالتی منجر شوند، کارتهای قرمز مستقیم و اشتباه در تشخیص هویت بازیکن.
یوفا برای هر یک از این چهار دسته، با استفاده از نمونههای واقعی و تصاویر ویدیویی، تفاوت میان «اشتباه واضح و آشکار»، تنها شرایطی که VAR مجاز به دخالت در آن است، و تصمیمات تفسیری داور را توضیح میدهد. در چنین مواردی، حتی اگر تصمیم داور موجب بحث و اعتراض در ورزشگاه شود، تا زمانی که یک «اشتباه واضح و آشکار» رخ نداده باشد، تصمیم او باید محترم شمرده شود.
روزتی همچنین تأکید کرده یکی دیگر از اهداف این پروژه، جلوگیری از بررسیهای بیش از حد جزئی و «میکروسکوپی» در صحنههای VAR است. او از داوران خواست در استفاده از این فناوری محتاط باشند.
رئیس کمیته داوران یوفا در این باره گفت: «این فوتبال است، پلیاستیشن نیست.»
چرا یوفا این تصمیم را گرفته است؟
معرفی Clear Line در شرایطی انجام شده که نحوه استفاده از VAR در جام جهانی ۲۰۲۶ با انتقادها و مقایسههای زیادی همراه بوده است. فیفا در این رقابتها به استفاده مداخلهگرایانهتر و سهلگیرانهتر از VAR متهم شد؛ رویکردی که منتقدان آن را دور از روح اولیه پروتکل تعیینشده از سوی IFAB میدانستند.
یوفا اما قصد دارد رویکردی بسیار محدودتر در قبال VAR اتخاذ کند: بازبینیهای کوتاهتر، وقفههای کمتر در جریان مسابقات و استفاده از VAR صرفاً بهعنوان یک ابزار کمکی برای جلوگیری از اشتباهات جدی؛ نه سیستمی برای جایگزین کردن تشخیص داور داخل زمین.
تأثیر Clear Line از فصل آینده قابل مشاهده خواهد بود. یوفا از فصل ۲۷-۲۰۲۶ این دستورالعمل را بهطور جدی در تمام رقابتهای خود، از لیگ قهرمانان اروپا گرفته تا لیگ کنفرانس اروپا، اجرا خواهد کرد.
یوفا امیدوار است با این رویکرد شفافتر، اعتماد به سیستم VAR را افزایش دهد و به یکی از بزرگترین پرسشهای فوتبال مدرن پاسخ روشنی بدهد؛ پرسشی که طی سالهای اخیر بارها باعث اختلاف میان بازیکنان، مربیان، داوران و هواداران شده است: VARدقیقاً چه زمانی باید وارد عمل شود؟
همچنین بخوانید: رئیس لالیگا خواستار برکناری اینفانتینو شد؛ او فوتبال را نابود میکند!