در تاریخ فوتبال ایران، چه در عرصه ملی و چه سطح باشگاهی، چه در مسابقات بینالمللی و چه داخلی، نتایج سنگین و با فاصله کم نبوده که دیروز، سالروز یکی از آنها بود. استقلال که چند روز قبل قدم اول در لیگ نخبگان را محکم برداشت، سال قبل در همین روز با فاصله ۶ گل به الوصل در امارات باخت.
در فوتبالی که مربیان و مدیرانش برای دههها مدام در چرخه تکراری حضور دارند، عجیب است که یک مشکل چند بار تکرار شود. با این نیت و به بهانه اولین سالگرد شکست سنگین استقلال برابر الوصل، بد نیست مروری کنیم بر سنگینترین شکستهای تاریخ فوتبال کشورمان. با این توضیح که فقط به ۳ زیرمجموعه تیم ملی بزرگسالان، نمایندگان کشورمان در عرصههای قارهای و سنگینترین شکستهای داخلی دو تیم بزرگ و پرطرفدار پرداختهایم. آن هم شکستهای با اختلاف ۴ گل یا بیشتر، یعنی نمونههای دیگر از تیمهای دیگر، بماند برای فرصتی دیگر.
سنگینترین شکستهای تیم ملی؛ لعنت به عدد ۶!
در مسابقات رسمی، که ویژگیهای تعریفشده فیفا مثل بودن در تقویم، مراسم آغازین سرود و پرچم و بین دو تیم ملی، دیگر فرقی ندارد که بازی دوستانه در فیفادی باشد یا در جام جهانی. با این توضیح شکست ۷-۱ تیم ملی مقابل رم در آستانه جام جهانی ۹۸ که منجر به برکناری ایویچ شد، در دایره ما قرار نمیگیرد.
در بازیهای رسمی، سنگینترین شکست تاریخ تیم ملی ما پنجمین بازی بعد از تولد بود. یکشنبه ۷ خرداد ۱۳۲۹ در ورزشگاه عصمت اینونو استانبول و در دیداری دوستانه، شاگردان حسین صدقیانی با نتیجه ۶-۱ مغلوب ترکیه شدند. عجیب آنکه آخرین شکست سنگین ما تا امروز نیز -مثل اولین باخت سنگین- با تکرار عدد ۶ و در جام جهانی ۲۰۲۲ قطر به ثبت رسید تا نحسی عدد ۶ را برای همیشه به یاد داشته باشیم!
اما بین این دو شکست ششگله در بازیهای رسمی شکستهای تلخ دیگری هم داشتهایم. شنبه ۳ خرداد ۱۳۳۷ در ورزشگاه ملی توکیو، جدال اول بازیهای آسیایی ۱۹۵۸ را با نتیجه ۵ بر صفر به کره جنوبی واگذار کردیم. به لحاظ اختلاف گل با رقیب، این شکست با سنگینترین شکست تاریخ ما برابری میکند و بدتر اینکه سه روز بعد در بازی دوم، با نتیجه ۴-۰ مغلوب رژیم اشغالگر قدس شدیم تا تیم ملی بدون زدن حتی یک گل، در همان دور مقدماتی حذف شود.
باخت ۴ بر صفر در نخستین بازی المپیک ۱۹۶۴ توکیو مقابل آلمان شرقی -یکشنبه ۱۹ مهر ۱۳۴۳ در یوکوهاما- یک بار دیگر در آنکارا -چهارشنبه ۲۶ شهریور ۱۳۴۸- مقابل ترکیه تکرار شد. سنت شکستهای سنگین در نخستین بازی رقابتهای المپیک، یکشنبه ۵ شهریور ۱۳۵۱ در نورنبرگ تکرار شد. این بار ایران با شکست ۵-۰ مقابل مجارستان بازیهای المپیک ۱۹۷۲ مونیخ را استارت زد و سپس دو روز بعد، ۴-۰ به دانمارک باخت!
جمعه ۱۱ شهریور ۱۳۷۹ در دیداری دوستانه در ورزشگاه ارنست هاپل وین، تیم ملی به رهبری جلال طالبی ۵-۱ مغلوب اتریش شد. تکگل ما را فرهاد مجیدی زد که اتفاقا گل اول بازی بود. دوشنبه ۱۴ خرداد ۱۳۸۶ در ورزشگاه آزتک مکزیکو، با نتیجه ۴-۰ مغلوب مکزیک شدیم. امیر قلعهنویی مشغول آمادهسازی تیم ملی برای حضور در جام ملتهای ۲۰۰۷ آسیا بود.
و سرانجام دوشنبه ۳۰ آبان ۱۴۰۱ در ورزشگاه خلیفه شهر دوحه ایران در قدم اول جام جهانی قطر، ۶-۲ مغلوب انگلیس شد. هر دو گل تیم ما را مهدی طارمی زد که اندکی از اختلاف و وزن باخت کم کند. این نتیجه تا امروز، آخرین شکست با اختلاف چهار گل یا بیشتر تیم ملی ما باقی مانده است که البته امیدواریم تا ابد نیز باقی بماند.
بدترین باختهای استقلال و پرسپولیس
با گذشت دههها از رقابت آبی و قرمز، مهمترین بهانه برای کریخوانی هواداران این دو در کل کشور ثابت باقی مانده و هیچکدام از نتایج و افتخارات دهههای اخیر جایگزین فخرفروشی هواداران دو تیم بزرگ تهران به یکدیگر نشده است!
آبیها به دو ستاره آسیایی روی پیراهن خود مینازند و قرمزها به دربی معروف ششتاییها! مسابقهای در دور رفت لیگ تخت جمشید که اتفاقا در همین ماه شهریور برگزار شد. شانزدهم شهریور ۱۳۵۲ در ورزشگاه آزادی، پرسپولیس ۶ بر صفر استقلال را برد. بهزادی، هتتریک کرد و سلیمانی دبل تا با تکگل حسین کلانی، عجیبترین نتیجه تاریخ دربیها روی تابلو ثبت شده و دیگر هرگز تکرار نشود.
اما بد نیست بدانید سنگینترین شکست داخلی پرسپولیس نیز درست با همین نتیجه ۶ بر صفر رقم خورده و با فاصله دو دهه در آغاز دهه ۷۰ شمسی، تیمی که ۱۳ ملیپوش داشت با غرور فراوان در جام حذفی ۱۳۷۳ به مصاف فتح تهران آمد و در همان ورزشگاه آزادی، با نتیجه عجیب ۶ بر صفر مغلوب شد و از دور رقابتها کنار رفت. پرسپولیس هم قبل و بعد از آن دیگر هرگز با این نتیجه مغلوب تیمی نشد!
اما در آسیا...
لیگهای قارهای در فوتبال آسیا به پیروی از اروپا، از دهه ۶۰ میلادی در قرن قبل آغاز شد. تا جایی جام باشگاههای آسیا برای قهرمانان کشورهای مختلف بود و جام جامداران برای قهرمانان جام حذفی و سال ۲۰۰۲ لیگ قهرمانان آسیا -باز با الگوبرداری از اروپا- استارت خورد. از دو سال قبل هم لیگ نخبگان یا الیت با سهمیههای متفاوت برای ابرقدرتهای قاره در دو منطقه شرق و غرب، تبدیل به سطح اول فوتبال قاره شد و لیگ قهرمانان آسیا به عنوان سطح دوم، حالا سومین سال حیات خود را در شرایط جدید سپری میکنند.
در تمام این دههها ما به جز استقلال و پرسپولیس نمایندگان دیگری نیز در سطوح مختلف داشتهایم؛ از پاس و سایپای تهران گرفته تا بهمن کرج، صبای قم، ملوان انزلی، نساجی قائمشهر، مس کرمان، تراکتور تبریز، فولاد و استقلال خوزستان، سپاهان و ذوب آهن که جملگی قابل احترامند، اما کماکان با فاصله پشت سر استقلال و پرسپولیس از لحاظ تعداد حضور آسیایی، هواداران و جام و افتخار قرار دارند.
در سالهای جام باشگاههای آسیا که استقلال دو بار و پاس یک بار قهرمان شدند، ما هرگز شکست سنگین را تجربه نکردیم. با تولد لیگ قهرمانان اما، سه بار نمایندگان کشورمان با اختلاف چهار گل یا بیشتر طعم شکست را چشیدند و البته که آخرین آنها سال قبل در لیگ قهرمانان سطح دوم آسیا رقم خورد تا در لیگ نخبگان کماکان چنین شکستی نداشته باشیم.
اولین نمونه در بهار ۱۳۸۸ و در فصل ۲۰۰۹ لیگ قهرمانان در دوحه اتفاق افتاد که پرسپولیس با مربیگری وینگادا با نتیجه ۵-۱ مغلوب الغرافه قطر شد. سپس در بهار ۹۶ و فصل ۲۰۱۷ لیگ قهرمانان، استقلال با علیرضا منصوریان در شهر العین با نتیجه ۶-۱ مغلوب العین امارات شد؛ تکگل نماینده ما را کاوه رضایی زد. و بالاخره سومین مورد ۲۶ شهریور ۱۴۰۴ و شکست ۷-۱ استقلال در دبی مقابل الوصل با مربیگری ساپینتو و تکگل روزبه چشمی که به عنوان کاپیتان، در برد خیره کننده سه بر صفر برابر السد هم به میدان رفت.
همانطور که اشاره شد امیدواریم این کارنامه و این اعداد تا ابد دستنخورده باقی بمانند و نمونه جدیدی به آنها اضافه نشود و از آن مهمتر، از این شکستهای سنگین -به خصوص که بسیاری از حاضران در این بازیها هنوز در فوتبال ما فعال هستند- درس عبرت کافی برای عدم تکرار آنها گرفته باشیم.
در همین ارتباط: همهچیز درباره باخت ۷-۱ استقلال مقابل الوصل؛ از تکگل چشمی تا فروپاشی ساپینتو
